Przeciwciała przeciwtarczycowe

Ostatnia weryfikacja:
19.9.2019
Oficjalna Nazwa

Przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej (TPOAb), przeciwciała przeciw tyreoglobulinie (TgAb), przeciwciała przeciw receptorowi TSH (TBII)

Inne Nazwy

Autoprzeciwciała przeciwtarczycowe; przeciwciała przeciwmikrosomalne, przeciwciała przeciw tyreoperoksydazie, TPOAb, anty-TPO; przeciwciała przeciw tyreoglobulinie (TgAb), przeciwciała przeciw receptorowi TSH (TBII)

Powiązane badania
SPIS TREŚCI

W skrócie

W jakim celu badanie jest wykonywane?

Badanie jest pomocne w rozpoznaniu i ocenie przebiegu autoimmunologicznych chorób tarczycy, w ich różnicowaniu od innych chorób tarczycy oraz w wyborze leczenia.

Kiedy badanie jest wykonywane?

Badanie wykonuje się:

  • u pacjentów z powiększoną tarczycą (wolem) i/lub
  • u osób, których wyniki innych badań (np. T3, T4, TSH) wskazują na zaburzenie funkcji tarczycy
  • razem z badaniem stężenia tyreoglobuliny, jeśli lekarz wykorzystuje te badania w ocenie przebiegu choroby
  • regularnie u pacjentów z rozpoznaną chorobą autoimmunologiczną tarczycy.

Jak się pobiera próbkę do badania?

Próbka krwi pobierana jest z żyły łokciowej.

Czy do badania trzeba się przygotować?

Nie.

Informacja o próbce

Co się oznacza?

Opisywane badania służą do wykrywania obecności i pomiaru ilości określonych autoprzeciwciał przeciwtarczycowych. Takie przeciwciała powstają w wyniku błędnego rozpoznania przez układ immunologiczny składników tarczycy jako obcych, co może prowadzić do przewlekłego zapalenia tarczycy, uszkodzenia tkanki gruczołu i zaburzenia funkcji tarczycy.

Tarczyca jest niewielkim gruczołem w kształcie motyla, położonym płasko przed tchawicą w okolicy krtani. Podstawowe hormony wytwarzane przez tarczycę (tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3)) są niezbędne do regulacji szybkości zużycia energii - metabolizmu. Układ sprzężenia zwrotnego wykorzystujący hormon stymulujący tarczycę (tyreotropinę, TSH) odpowiednio zwiększa lub zmniejsza produkcję hormonów tarczycowych i utrzymuje ich stężenie we krwi na stałym poziomie. Przeciwciała przeciwtarczycowe mogą zaburzać ten proces i prowadzić do przewlekłych chorób przebiegających z niedoczynnością (niedoborem hormonów tarczycowych) lub nadczynnością tarczycy (nadmiarem hormonów tarczycowych), jako choroba Hashimoto lub choroba Gravesa-Basedowa.

Artykuły zamieszczone w dziale Laboratorium dostarczą Ci ogólnych informacji na temat obróbki pobranej krwi, wymazu z gardła oraz krwiodawstwa i krwiolecznictwa.

Badanie

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?

Badania przeciwciał przeciwtarczycowych wykonuje się przede wszystkim w celu rozpoznania chorób autoimmunologicznych tarczycy oraz w różnicowaniu ich od innych chorób tarczycy. Wyniki tych badań mogą być pomocne w rozpoznaniu przyczyn powiększenia tarczycy (wola); można też zlecić je w przypadku, kiedy inne badania tarczycy (np. T3, T4 i TSH) wskazują na zaburzenia funkcji gruczołu.

Oznaczenie jednego lub kilku rodzajów przeciwciał można też zlecić u pacjenta z inną chorobą autoimmunologiczną, np. toczniem rumieniowatym układowym, reumatoidalnym zapaleniem stawów lub niedokrwistością złośliwą, u którego rozwijają się objawy wskazujące na zaburzenie funkcji tarczycy. Choroba tarczycy może rozwinąć się w przebiegu takich chorób w dowolnym czasie.

Podczas monitorowania pacjentów z rakiem tarczycy obecność przeciwciał przeciw tyreoglobulinie może interferować z oznaczeniami tyreoglobuliny.

W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Badanie jednego lub kilku rodzajów przeciwciał można wykonać u kobiety ciężarnej z rozpoznaną chorobą autoimmunologiczną tarczycy (np. chorobą Hashimoto lub Gravesa-Basedowa) albo inną chorobą autoimmunologiczną i podejrzeniem zajęcia tarczycy. Wówczas badanie wykonuje się we wczesnej ciąży i następnie pod koniec ciąży, a wyniki tych badań są pomocne w ustaleniu, czy istnieje ryzyko choroby tarczycy u dziecka, bowiem przeciwciała przeciwtarczycowe mogą przenikać przez łożysko i wywoływać niedoczynność lub nadczynność tarczycy u płodu i noworodka.

Badanie przeciwciał przeciwtarczycowych można też zlecić, kiedy pacjent z inną chorobą autoimmunologiczną ma objawy zaburzenia funkcji tarczycy lub kiedy u pacjentki z taką chorobą wystąpią niepowodzenia położnicze, które w ocenie lekarza mogą być związane z obecnością autoprzeciwciał przeciwtarczycowych.

Co oznacza wynik?


U niektórych osób z autoimmunologicznymi chorobami tarczycy przeciwciała przeciwtarczycowe są niewykrywalne. Można przypuszczać, że pojawią się one w późniejszym terminie, dlatego należy powtórzyć oznaczanie przeciwciał po pewnym czasie.

Łagodnie lub miernie podwyższony poziom przeciwciał przeciwtarczycowych może być związany z różnymi chorobami tarczycy i chorobami autoimmunologicznymi, np. z rakiem tarczycy, cukrzycą typu 1., reumatoidalnym zapaleniem stawów i układowymi chorobami tkanki łącznej (kolagenozami). Znacznie podwyższony poziom przeciwciał najczęściej wskazuje na choroby autoimmunologiczne tarczycy, takie jak choroba Hashimoto lub choroba Gravesa-Basedowa.

Ogólnie obecność przeciwciał przeciwtarczycowych sugeruje zaburzenie autoimmunologiczne dotyczące tarczycy i im wyższy poziom przeciwciał, tym jest ono bardziej prawdopodobne. Wzrastające stężenie przeciwciał może być bardziej znaczące niż stały poziom i może wskazywać na wzrost aktywności autoimmunologicznej. Wszystkie omawiane przeciwciała, jeśli są obecne u matki, mogą zwiększać ryzyko niedoczynności lub nadczynności tarczycy u płodu i noworodka.

Jeśli TgAb występują u pacjenta, u którego lekarz ocenia poziom tyreoglobuliny, to mogą one wpływać na wynik badania. Może to oznaczać, że lekarz nie będzie w stanie nadal wykorzystywać tyreoglobuliny jako markera raka tarczycy. Monitorowanie poziomu potencjalnych anty-Tg ma raczej na celu identyfikację takiej próbki surowicy, która zawierać będzie przeciwciała anty-Tg mogące w istotny sposób zawyżać lub zaniżać wynik, co z kolei spowoduje generację niewiarygodnego wyniku badania.

Określony odsetek zdrowych osób może mieć dodatnie wyniki badania jednego lub kilku rodzajów przeciwciał przeciwtarczycowych. Występują one częściej u kobiet i częściej u osób starszych. Jeśli przeciwciała pojawiają się u osoby bez wyraźnych objawów zaburzenia funkcji tarczycy, lekarz będzie śledził zmiany jej stanu zdrowia. Większość takich osób nigdy nie będzie miało zaburzeń funkcji tarczycy, u nielicznych zaburzenia mogą się rozwinąć w przyszłości.

Uwaga

Dla wielu oznaczeń nie ustalono standardowych zakresów referencyjnych. Ze względu na to, że wartości te zależą od wielu czynników takich jak: wiek, płeć, badana populacja, metoda oznaczenia, wyniki przedstawione jako wartości liczbowe mają różne znaczenie w różnych laboratoriach. Wynik powinien zawierać zakres referencyjny dla konkretnego oznaczenia. Lab Tests Online zaleca, aby pacjent przedyskutował wyniki testu z lekarzem. Dodatkowe informacje na temat zakresów referencyjnych są dostępne w artykule:

Przedziały referencyjne i ich znaczenie.
Co jeszcze należy wiedzieć?

Oznaczenia wszystkich rodzajów przeciwciał przeciwtarczycowych zmieniały się w czasie, co spowodowało różnorodność w ich nazewnictwie.

Czułość
i swoistość badania przeciwciał przeciwtarczycowych wzrasta, ale wciąż nie są tak dobre, jak chcieliby lekarze. Istnieje wiele metod oznaczania przeciwciał, a opracowane testy w różnym stopniu wykrywają różne typy przeciwciał obecnych we krwi. Niewielkie różnice dotyczą tego, co dokładnie jest mierzone i w związku z tym wartości referencyjne mogą być różne. Dlatego w przypadku regularnie wykonywanych badań (w celu oceny przebiegu choroby i leczenia) ważne jest, aby korzystać z tego samego laboratorium i tych samych metod.

Pytania i odpowiedzi

1. Co można zrobić, żeby zapobiec pojawieniu się przeciwciał przeciwtarczycowych albo obniżyć ich poziom?

Praktycznie żadne zmiany stylu życia ani leczenie nie mogą zapobiec albo wyeliminować przeciwciał przeciwtarczycowych. Ważna dla pacjenta i lekarza jest świadomość, że przeciwciała są obecne i wdrożenie leczenia, które zmniejsza skutki ich działania na tarczycę.

2. Czy przeciwciała przeciwtarczycowe wchodzą w skład podstawowych badań?

Nie, zwykle badania te zleca się tylko u pacjentów z powiększeniem tarczycy albo objawami wskazującymi na zaburzenie funkcji tarczycy. Podstawowe badania przesiewowe funkcji tarczycy obejmują zazwyczaj oznaczenia TSH i T4.