Lp(a)

Ostatnia weryfikacja:
13.9.2019
Oficjalna Nazwa

Lipoproteina (a)

Inne Nazwy

Lipoproteina (a) małe

SPIS TREŚCI

W skrócie

W jakim celu badanie jest wykonywane?

W celu dostarczenia dodatkowych informacji dotyczących ryzyka wystąpienia chorób serca. Jako część składowa badań specjalistycznych w kierunku choroby niedokrwiennej serca.

Kiedy badanie jest wykonywane?

W przypadku występowania w rodzinie podwyższonego stężenia Lp(a) i/lub przypadków przedwczesnej choroby niedokrwiennej serca.

U osób z chorobą serca, u których profil lipidowy jest prawidłowy, lub wykazuje jedynie nieznacznie podwyższone stężenie cholesterolu i/lub cholesterolu lipoprotein o niskiej gęstości (LDL-C).

     
Jak się pobiera próbkę do badania?

Próbka krwi pobrana z żyły łokciowej.

Czy do badania trzeba się przygotować?

Zasadniczo, nie. Jednak gdy badanie wykonuje się razem z oznaczeniem profilu lipidowego należy być na czczo (9-12 bez posiłku).

Informacja o próbce

Co się oznacza?

Lp(a) podobnie jak LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości) jest uważana za czynnik ryzyka wystąpienia chorób serca. Jest to cząsteczka zbliżona budową do cząsteczki LDL, składająca się apolipoproteiny B, cholesterolu i innych lipidów oraz specyficznego białka apolipoproteiny (a). Ze względu na podobieństwo budowy Lp(a) do cząsteczki plazminogenu może ona blokować jego prawidłowe działanie, prowadząc do powstawania zakrzepów, a także nasilonego przylegania cząstek LDL do ścian tętnic, co przyspiesza proces powstawania blaszki miażdżycowej i związane z tym zwężenie naczyń tętniczych.

Cząstka Lp(a) składa się z bogatego w lipidy rdzenia otoczonego cząsteczką apolipoproteiny B-100 (Apo B-100) i apolipoproteiny (a). Wielkość cząstki Lp(a) jest taka sama u danego osobnika, lecz różni się pomiędzy poszczególnymi organizmami, co jest spowodowane różną, uwarunkowaną genetycznie liczbą powtarzających się podjednostek zwanych kringels.

Stężenie Lp(a) we krwi nie ulega zbyt dużym wahaniom w ciągu życia. Jest nieco niższe u mężczyzn i nieznacznie wzrasta u kobiet po okresie przekwitania.
U osób rasy białej cząsteczki apolipoproteiny (a) są zazwyczaj niewielkie, podczas gdy u osób pochodzenia afrykańskiego są one większe. Zależność pomiędzy wielkością cząsteczki a ryzykiem choroby wieńcowo-naczyniowej jest złożona. Pewne fakty wskazują na to, że cząsteczki Lp(a) niewielkich rozmiarów zwiększają ryzyko miażdżycy bardziej niż duże cząsteczki. Po części wyjaśnia to fakt, dlaczego Lp(a) u osób rasy białej jest istotniejszym czynnikiem ryzyka niż u osób pochodzenia afrykańskiego. Większość testów do oznaczenia Lp(a) nie umożliwia oceny wielkości cząsteczki, lecz tylko jej stężenie we krwi.

Artykuły zamieszczone w dziale Laboratorium dostarczą Ci ogólnych informacji na temat obróbki pobranej krwi, wymazu z gardła oraz krwiodawstwa i krwiolecznictwa.

Badanie

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?

Oznaczenie stężenia Lp(a) zleca się, u osób z grupy zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych obciążonych wywiadem rodzinnym wraz z innymi testami lipidowymi jako badanie uzupełniające w kierunku czynników ryzyka wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego.

Stężenie Lp(a) jest uwarunkowane genetycznie i nie ulega zbyt wielkim wahaniom przez całe życie. Nie podlega leczeniu, ponieważ nie reaguje na zmianę trybu życia ani przyjmowane leki. Dlatego też wysokie stężenie Lp(a) może wskazywać na konieczność włączenia bardziej agresywnego leczenia innych czynników ryzyka.
Stany kliniczne, które mogą przyczyniać się do wzrostu stężenia Lp(a) to między innymi niedobór estrogenów, hipercholesterolemia rodzinna (choroba dziedziczna, w której dochodzi do podwyższenia stężenia cholesterolu we krwi), znaczna niedoczynność tarczycy, niekontrolowana cukrzyca, przewlekła niewydolność nerek oraz zespół nerczycowy.

W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Oznaczenie Lp(a) nie jest rutynowo zlecane jako część profilu lipidowego ale może zostać zlecone wraz z kilkoma innymi markerami sercowymi (jak hs-CRP, homocysteina) w przypadku występowania w rodzinie pacjenta przedwczesnej choroby niedokrwiennej serca gdy nie występuje podwyższone stężenie cholesterolu LDL i obniżone stężenie cholesterolu HDL lub w przypadku podejrzenia wrodzonej hipercholesterolemii.

Czasami oznaczenia zleca się również u osób z chorobą serca lub naczyń, szczególnie w przypadku prawidłowego lub tylko nieznacznie podwyższonego stężenia lipidów. Ponieważ u około 50% chorych z atakiem serca stężenie cholesterolu jest prawidłowe, lekarze zaczynają również brać pod uwagę inne czynniki, które mogą mieć wpływ na choroby serca. Uważa się, że podwyższone stężenie Lp(a) może powodować pogorszenie przebiegu innych chorób serca i naczyń.

Oznaczenie może być wykonane również po udarze lub epizodzie wieńcowym u osoby z prawidłowym lub nieznacznie podwyższonym poziomem lipidów.
Czasami oznaczenie Lp(a) zleca się u kobiet po okresie przekwitania w celu ustalenia, czy wzrost Lp(a) (powiązany z malejącym stężeniem estrogenów) nie stanowi dodatkowego czynnika ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca.

Co oznacza wynik?

Stężenie Lp(a) jest uwarunkowane genetycznie i nie podlega zbyt dużym wahaniom. Nie zależy również od stylu życia ani od większości przyjmowanych leków.
Wysokie stężenie Lp(a) zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego (choroba niedokrwienna i udar mózgu) i może wystąpić u osób z prawidłowym profilem lipidowym. Uważa się, że podwyższone stężenie Lp(a) może być, niezależnym od stężenia lipidów, czynnikiem ryzyka chorób serca.

Jednak niektóre stany kliniczne nie mające podłoża genetycznego mogą prowadzić do podwyższenia stężenia Lp(a). Są to między innymi niedobór estrogenów, hipercholesterolemia rodzinna, znaczna niedoczynność tarczycy, niekontrolowana cukrzyca, przewlekła niewydolność nerek oraz zespół nerczycowy. Niskie stężenie Lp(a) nie powoduje żadnych komplikacji a wiele osób ma niewykrywalne stężenie Lp(a) we krwi.

Uwaga

Dla wielu oznaczeń nie ustalono standardowych zakresów referencyjnych. Ze względu na to, że wartości te zależą od wielu czynników takich jak: wiek, płeć, badana populacja, metoda oznaczenia, wyniki przedstawione jako wartości liczbowe mają różne znaczenie w różnych laboratoriach. Wynik powinien zawierać zakres referencyjny dla konkretnego oznaczenia. Lab Tests Online zaleca, aby pacjent przedyskutował wyniki testu z lekarzem. Dodatkowe informacje na temat zakresów referencyjnych są dostępne w artykule:

Przedziały referencyjne i ich znaczenie.
Co jeszcze należy wiedzieć?

Amerykański Narodowy Program Edukacji Cholesterolowej (NCEP) w swoich zaleceniach „Adult Treatment Panel III” (strona II – 21) uznaje możliwą przydatność Lp(a), lecz nie zaleca badań przesiewowych na szeroką skalę. Narodowa Akademia Biochemii Klinicznej (NACB) w swoich wytycznych dotyczących nowych markerów choroby sercowo-naczyniowej i udaru również zaleca przeprowadzanie badań u osób z wywiadem rodzinnym w kierunku chorób serca o podłożu miażdżycowym o wczesnym początku i/lub hiperlipidemii, lub u osób w grupie bezpośredniego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, lecz nie w celach przesiewowych.

Stężenie Lp(a) jest genetycznie uwarunkowane i trudne do zmiany. Udowodniono, że niacyna (kwas nikotynowy) i estrogeny nieco obniżają stężenie Lp(a), lecz ich działanie jest krótkotrwałe i nie wpływa na zmniejszenie ryzyka. Dlatego nie zaleca się leczenia farmakologicznego w celu obniżania poziomu Lp(a). Sugeruje się natomiast, że w przypadku podwyższonego stężenia Lp(a) należy szczególny nacisk położyć na obniżenie stężenia cholesterolu o niskiej gęstości (LDL -"zły" cholesterol), co może pomóc w zmniejszeniu ryzyka.

Stężenia lipidów nie powinno się oznaczać podczas gorączki, w czasie infekcji, w ciągu czterech tygodni po ostrym zawale serca, udarze, operacji, bezpośrednio po nadmiernym spożyciu alkoholu, u osób z niewyrównaną cukrzycą, w ciąży oraz podczas gwałtownej utraty masy ciała.

Pytania i odpowiedzi

1. Dlaczego zleca się oznaczenie Lp(a) kilkukrotnie?

Zazwyczaj stężenie Lp(a) oznaczane jest jednorazowo, ponieważ nie podlega ono większym wahaniom. Czasami zleca się drugie oznaczenie Lp(a) w celu potwierdzenia pierwszego wyniku, lub w celu oceny, czy ryzyko choroby serca nie wzrosło drastycznie np. po okresie przekwitania.

2. Czy oznaczenie Lp(a) można wykonać w gabinecie lekarskim?

Oznaczenie Lp(a) wymaga specjalistycznego sprzętu i zazwyczaj wykonywane jest w laboratorium. Często próbki wysyła się do laboratorium referencyjnego.

3. Czemu zaleca się leczenie, jeżeli stężenie Lp(a) nie ulega znacznym zmianom przez całe życie pacjenta?

Wprawdzie stężenie Lp(a) zazwyczaj nie obniża się po leczeniu, jednak w przypadku obecności dodatkowych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego zleca się leczenie tych czynników, aby obniżyć całkowity poziom ryzyka.

UWAGA: Wymienione poniżej adresy stron internetowych, są źródłami uzupełniającymi. W celu obejrzenia kompletnej listy źródeł wykorzystanych w tworzeniu tej strony, kliknij tu.


Linki na tej stronie:

Choroby : Atak serca, Udar, Zastoinowa niewydolność serca, Dusznica/dławica piersiowa

Linki do stron obcojęzycznych:
American Heart Association: Coronary Artery Disease - Coronary Heart Disease
American Heart Association: Understand Your Risks to Prevent a Heart Attack
Mayo Clinic: Blood tests for heart disease
National Heart, Lung and Blood Institute: Heart Attack
National Heart, Lung and Blood Institute: Stroke