Wskaźniki funkcji wątroby służą do wykrywania, rozpoznawania i oceny przebiegu chorób lub uszkodzenia wątroby. Zwykle wykorzystuje się w tym celu siedem następujących badań laboratoryjnych, wykonywanych w jednej próbce krwi, jako tzw. panel wątrobowy:

• Aminotransferaza alaninowa (ALT, AlAT) - enzym znajdujący się przede wszystkim w komórkach wątroby. Najlepszy test do wykrycia zapalenia wątroby.
• Fosfataza alkaliczna (ALP) - enzym znajdujący się w komórkach przewodów żółciowych.. Jego poziom często wzrasta przy niedrożności przewodów żółciowych.
• Aminotransferaza asparaginianowa (AST, AspAT) - enzym obecny w komórkach wątroby i kilku innych narządów, szczególnie w sercu i mięśniach szkieletowych.
• Bilirubina - często - zwłaszcza u pacjentów z żółtaczką - wykonywane są jednocześnie dwa oznaczenia bilirubiny: bilirubina całkowita - pomiar stężenia wszystkich związków bilirubiny obecnych we krwi i bilirubina bezpośrednia - pomiar stężenia bilirubiny związanej, czyli związków bilirubiny wytwarzanych w wątrobie.
• Albumina - pomiar poziomu podstawowego białka produkowanego w wątrobie, które pozwala stwierdzić, czy wątroba wytwarza go w wystarczającej ilości.
• Białko całkowite - pomiar łącznego stężenia we krwi albuminy i wszystkich innych białek, w tym przeciwciał - białek, zaangażowanych w procesy odpornościowe.

Razem z powyższymi wskaźnikami funkcji wątroby można zlecić oznaczenie gamma-glutamylotransferazy (GGT), dehydrogenazy mleczanowej (LDH) i czasu protrombinowego (PT).

Kiedy badania są zlecane?

Lekarz może zlecić jedno lub więcej z wymienionych badań u pacjenta z objawami, które mogą świadczyć o chorobie wątroby. Do takich objawów należą: żółtaczka, ciemny mocz lub odbarwione (jasne) stolce, nudności, wymioty i/lub biegunka, utrata łaknienia, krwawe wymioty, stolce z krwią lub ciemne (smoliste), opuchnięty brzuch (wodobrzusze) lub bóle brzucha, nagła zmiana masy ciała, zmęczenie lub utrata odporności. Badania te - jedno lub więcej - mogą też być wskazane w przypadku narażenia na zakażenie wirusem zapalenia wątroby, lub rodzinnego występowania chorób wątroby oraz u osób, które spożywają duże ilości alkoholu lub zażywają leki potencjalnie szkodliwe dla wątroby.

Pacjenci z mało zaawansowaną lub łagodną chorobą wątroby mogą nie mieć żadnych lub tylko nieliczne objawy. Chorobę wątroby można wykryć dzięki rutynowym testom laboratoryjnym, wykonywanym w ramach badań okresowych. Zaleca się wykonanie 14 testów tworzących tzw. pełny panel metaboliczny. Panel ten zawiera większość wskaźników funkcji wątroby (wszystkie oprócz bilirubiny bezpośredniej). Jeśli choroba wątroby została rozpoznana dzięki wykonaniu pełnego panelu metabolicznego, jej przebieg może być następnie oceniany za pomocą panelu wątrobowego.