Czym jest?

Celiakia to choroba autoimmunizacyjna. Jest ona jednym ze schorzeń cechujących się nieprawidłową reakcją immunologiczną na białka (gluten i gliadynę) znajdujące się w żywności, na przykład w pszenicy, życie i jęczmieniu. Reakcja ta prowadzi do stanu zapalnego w jelitach oraz do uszkodzeń, a także zniszczenia kosmków znajdujących się w wyściółce ściany jelit. Kosmki są wypustkami (małymi fałdkami) błony śluzowej, które zwiększają powierzchnię jelita i umożliwiają wchłanianie składników odżywczych, witamin, minerałów, płyny i elektrolitów. Jeżeli kosmki ulegną zniszczeniu, zmniejsza się zdolność organizmu do wchłaniania pokarmów, a u pacjenta pojawiają się objawy zaburzeń wchłaniania i niedożywienia.

Uszkodzenia i stan zapalny występujące w celiakii wywoływane są przez autoprzeciwciała. W wyniku ekspozycji na gluten i gliadynę organizm wytwarza przeciwciała skierowane zarówno przeciwko tym dwóm białkom, jak również przeciwko jelitom. Przeciwciała wytwarzane są dopóki nie ustanie ekspozycja na gluten i gliadynę.

Celiakia występuje na całym świecie, dominuje ona jednak u Europejczyków. Choroba ta nie zawsze jest prawidłowo rozpoznawana. Według szacunkowych danych występuje ona z częstością 1 na 300 osób, jednak badania sugerują, że występuje ona częściej, lecz rozpoznana zostaje zaledwie u 1 na 3000 osób. Zatem większość osób cierpiących na to schorzenie nie jest tego świadoma. Jest to częściowo spowodowane faktem, iż objawy różnią się osobniczo, mogą być łagodne, ostre lub nie występować wcale. Mogą one obejmować układ trawienny i/lub inne narządy oraz układy organizmu. Objawy celiakii różnią się także w zależności od wieku pacjenta, a także stanu zaawansowania choroby. Ponieważ objawy takie mogą towarzyszyć szeregowi innych chorób, rozpoznanie może być błędne lub trwać wiele lat.

Niektórymi z objawów celiakii są:

• Bóle brzucha i wzdęcia
• Niedokrwistość
• Skłonność do krwawień
• Stolce domieszką krwi
• Bóle kości i stawów
• Zmiany w szkliwie nazębnym
• Biegunka
• Zmęczenie
• Cuchnące stolce tłuszczowe
• Owrzodzenie jamy ustnej
• Osłabienie
• Obniżenie masy ciała

Ponadto u dzieci może wystąpić opóźnienie wzrostu, rozwoju oraz dojrzewania płciowego. Dzieci dotknięte chorobą mogą być niskiego wzrostu, być drażliwe oraz cierpieć na depresję. U osób dorosłych wystąpić może depresja, bezpłodność oraz złe samopoczucie ogólne. Celiakii często towarzyszy również opryszczkowate zapalenie skóry - jest to glutenozależna enteropatia powodująca swędzące zmiany chorobowe skóry, a u niektórych dodatkowo wtórną nietolerancję laktozy. W rzadkich przypadkach wystąpić mogą ataki padaczkowe oraz przewlekłe choroby wątroby. Z celiakią związane są również inne choroby autoimmunizacyjne, takie jak cukrzyca typu I oraz autoimmunizacyjna choroba tarczycy. U pacjentów cierpiących jednocześnie na kilka schorzeń mogą występować różnorodne kombinacje ich objawów.