Inne nazwy: glutenozależna choroba trzewna, enteropatia glutenowrażliwa, sprue nietropikalna


Co to jest?

Celiakia to choroba autoimmunizacyjna. Jest ona jednym ze schorzeń cechujących się nieprawidłową reakcją immunologiczną na gluten. Gluten jest frakcją białek obecną w nasionach zbóż: pszenicy (gliadyna), jęczmienia (sekalina), żyta (hordeina).

W świetle obecnej wiedzy wiadomo, że za aktywację układu immunologicznego odpowiedzialny jest fragment glutenu, złożony z  33 aminokwasów (bogaty w glutaminę i prolinę), oporny na działanie soku żołądkowego i enzymów proteolitycznych. W wyniku ekspozycji błony śluzowej na gluten dochodzi do transportu tego fragmentu przez komórki nabłonka w jelicie cienkim do blaszki właściwej, gdzie staje się substratem dla transglutaminazy tkankowej, pod wpływem której ulega deamidacji. Powstałe w wyniku tego procesu białka są silnie immunogenne dla osób z predyspozycją genetyczną i wyzwalają kolejne reakcje. W pierwszym etapie stwierdza się zwiększenie liczby limfocytów śródnabłonkowych o fenotypie CD 8+, które wykazują działanie cytotoksyczne oraz wytwarzają INF y. Następnie dochodzi do  aktywacji limfocytów o fenotypie CD 4+, które produkują cytokiny stymulujące reakcje zapalną prowadząc do zaniku kosmków błony śluzowej jelita cienkiego. Kosmki są wypustkami (małymi fałdkami) błony śluzowej, które zwiększają powierzchnię jelita i umożliwiają wchłanianie składników odżywczych, witamin, minerałów, płyny i elektrolitów. Jeżeli kosmki ulegną zniszczeniu, zmniejsza się zdolność organizmu do wchłaniania pokarmów, a u pacjenta pojawiają się objawy zaburzeń wchłaniania i niedożywienia.

Celiakia występuje na całym świecie, dominuje ona jednak u Europejczyków. Choroba ta nie zawsze jest prawidłowo rozpoznawana. Według szacunkowych danych występuje ona z częstością 1 na 300 osób, jednak badania sugerują, że występuje ona częściej, lecz rozpoznana zostaje zaledwie u 1 na 3000 osób  może dotknąć osobę w każdym wieku, lecz najczęściej występuje u niemowląt i osób w wieku 30 – 40 lat. Około 20% osób z celiakią ma powyżej 60 lat. Choroba ta występuje nieco częściej u kobiet niż u mężczyzn. Uważa się, że jej powodem są uwarunkowania dziedziczne, które uaktywniają się w wyniku wpływu środowiska oraz czynników fizycznych i emocjonalnych, jednak mechanizm ten nie został jeszcze do końca poznany.

Jak wiadomo celiakia występuje częściej u chorych na cukrzyce typu 1 (5-8%), autoimmunologiczne choroby tarczycy (5%), z zespołem Downa (5-12%), zespołem Turnera (4-8%), zespołem Williamsa (8%), z niedoborem IgA (2-8%) oraz u krewnych pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci)  chorych na celiakię (5-15%). 


 

Następna strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 18.10.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.