Badania laboratoryjne w celiakii

Inne nazwy: Badania w chorobie trzewnej, chorobie jelit cechującej się nadwrażliwością na gluten, oznaczanie przeciwciał: przeciw transglutaminazie tkankowej , tTG, przeciwciała anty-gliadynowe (AGA), przeciwciała antyendomyzjalne (EMA), przeciwciała anty-deamidowanemu peptydowi gliadyny (DGP), przeciwciała antyretikulinowe (ARA)
Oficjalna nazwa: Badania serologiczne wykrywające obecność autoprzeciwciał związanych z celiakią/chorobą trzewną (przeciwciał: przeciw transglutaminazie tkankowej , przeciwciała anty-deaminowanemu peptydowi gliadyny
Powiązane badania: Albumina, Wapń, Witamina B12, Autoprzeciwciała, Witamina D, Morfologia, CMP

Co się oznacza?

Choroba trzewna (celiakia) to choroba autoimmunologiczna cechująca się niewłaściwą reakcją układu immunologicznego na gluten, który jest białkiem obecnym w ziarnach pszenicy i na podobne białka znajdujące się w ziarnach jęczmienia i żyta. Badania serologiczne wykrywające autoprzeciwciała związane z celiakią są grupą testów opracowanych w celu rozpoznawania celiakii (choroby trzewnej) oraz kilku innych chorób glutenozależnych. Badania te umożliwiają wykrywanie autoprzeciwciał, które są produkowane w organizmie przez komórki układu immunologicznego. Te autoprzeciwciała powodują stan zapalny jelit i zniszczenie błony śluzowej jelit. Skutkiem są objawy złego wchłaniania i niedożywienia, takie jak: biegunka, osłabienie, spadek masy ciała, ból brzucha, wzdęcia, wyczerpanie, owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej, skłonność do krwawień, bóle kostno-stawowe i niedokrwistość (anemia). Dorośli mogą mieć depresję i ogólne poczucie choroby, natomiast dzieci często są niespokojne i wykazują opóźnienie wzrostu i rozwoju.

Dawniej jedynym sposobem rozpoznania celiakii była ocena materiału uzyskanego z biopsji jelita cienkiego. Mikroskopowa ocena jest wciąż uznawana za "złoty standard" i biopsję wykonuje się w celu potwierdzenia rozpoznania. Dzięki użyciu mniej inwazyjnych badań laboratoryjnych, jako badań przesiewowych, liczba wykonywanych biopsji została znacznie ograniczona.

Wszystkie testy serologiczne wykorzystywane do rozpoznania celiakii pozwalają oznaczyć stężenie odpowiednich autoprzeciwciał w klasach IgG i IgA we krwi. IgG i IgA to dwie spośród pięciu klas przeciwciał produkowanych przez układ odpornościowy w odpowiedzi na obecność antygenów. Mimo, że we krwi występują zarówno przeciwciała IgG jak i IgA, nie są one jednakowo swoiste dla celiakii. Najczęściej autoprzeciwciała klasy IgA są bardziej swoiste i w niektórych przypadkach wykonuje się tylko testy IgA. Badanie IgG zleca się albo jako dopełnienie testów IgA, albo u pacjentów z ogólnym niedoborem przeciwciał IgA. Niedobór IgA zdarza się w celiakii w około 2-3% przypadków i może powodować fałszywie ujemne wyniki badań serologicznych.

Dostępne są następujące testy serologiczne do wykrywania autoprzeciwciał związanych z celiakią:

  • Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej (anty-tTG) w klasie IgA: Transglutaminaza tkankowa jest enzymem odpowiedzialnym za powstawanie wiązań sieciujących między łańcuchami określonych białek. Okazało się, że jest antygenem, przeciwko któremu organizm wytwarza przeciwciała anty-endomyzjalne (anty-EmA). Gliadyna obecna w ziarnach zbóż powoduje produkcję przeciwciał anty-tTG. Do badania potrzebna jest próbka krwi (mimo, że nazwa"transglutaminaza tkankowa" mogłaby sugerować, że bada się tkanki). Oznaczanie anty-tTG mimo, iż wysoce czule i swoiste może dawać wyniki ujemne u dzieci poniżej 3 roku życia.
     
  • Przeciwciała przeciwgliadynowe (AGA) w klasie IgG i IgA: Gliadyna jest frakcją glutenu obecną w pszenicy (podobne białka zawiera żyto, jęczmień i owies). AGA są przeciwciałami przeciw gliadynie. Są wytwarzane przez osoby wrażliwe, które spożywają gluten przez jakiś czas. Aktualnie oznaczanie przeciwciał AGA nie jest już zalecane ze względu na niską swoistość i czułość testu.
    Oznaczenie immunoglobulin A (IgA): stosuje się przy podejrzeniu niedoboru tej klasy immunoglobulin w celu potwierdzenia konieczności oznaczania przeciwciał w klasie G (anty-tTG IgG).
    Przeciwciała przeciw-deamidowanemu peptydowi gliadyny (anty-DGP) w klasie A (IgA). Oznaczenie przeciwciał anty-DGP zostało wprowadzone niedawno. Wynik badania może być dodatni u osób dorosłych z celiakią z ujemnym wynikiem testu anty-tTG oraz u dzieci poniżej 3-go roku życia.
     
  • Przeciwciała przeciwendomyzjalne (anty-EmA) w klasie IgA: Endomyzjum jest cienką warstwą tkanki łącznej, która rozdziela poszczególne włókna mięśniowe. Przeciwciała anty-EmA powstają w odpowiedzi na niszczenie błony śluzowej jelita. Występują u prawie 100% pacjentów z aktywną postacią celiakii i u 70% pacjentów z opryszczkowym zapaleniem skóry (chorobą Duhringa, inną enteropatią glutenozależną, która objawia się swędzącą i piekącą, pęcherzykową wysypką na skórze). Przeciwciała anty-tTG i anty-EmA związane są z tym samym uszkodzeniem tkanek.
     
  • Przeciwciała przeciwretikulinowe (ARA) w klasie IgA: Test ten obecnie nie jest zlecany tak często, jak dawniej, ponieważ w porównaniu z wyżej opisanymi jest mniej czuły. ARA są obecne u około 60% pacjentów z celiakią i u około 25% pacjentów z opryszczkowym zapaleniem skóry. ARA zleca się czasem razem z innymi przeciwciałami w diagnostyce celiakii.
     
  • Przeciwciała przeciw-F-aktynie w klasie IgA: Badanie to może wykazywać nasilone uszkodzenie błony śluzowej jelita.
     

Jak się pobiera próbkę do badania?

Próbka krwi pobierana jest z żyły łokciowej.
 

Czy dla zapewnienia odpowiedniej jakości próbki potrzebne jest przygotowanie do badania? 

Konieczne jest zastosowanie się do instrukcji lekarza. W celu rozpoznania choroby zalecane jest spożywanie produktów zawierających gluten przez okres kilku tygodni przed badaniem. Dla celów monitorowania skuteczności leczenia nie potrzeba żadnego przygotowania przed badaniem.
 

UWAGA: Jeżeli przeprowadzenie badania jest dla Ciebie, lub kogoś Ci bliskiego przyczyną niepokoju czy zawstydzenia, przeczytaj artykuły:

Jak poradzić sobie z bólem, dyskomfortem i niepokojem,
Rady dotyczące pobierania krwi
,
Rady ułatwiające dzieciom przejście przez badania laboratoryjne
,
oraz Rady ułatwiające osobom starszym przejście przez badania laboratoryjne.


Artykuł Śledź swoją próbkę , dostarczy Ci ogólnych informacji na temat obróbki pobranej krwi i wymazu z gardła. 

 

 

 


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana15.05.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.