CMV

Inne nazwy:
Oficjalna nazwa: Cytomegalowirus , wirus cytomegalii (CM), przeciwciała anty-CMV w klasie IgG i IgM
Powiązane badania: Przeciwciała przeciw EBV, Opryszczka - badania, TORCH

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Co oznacza wynik?

Co jeszcze należy wiedzieć?



W jakich przypadkach badanie jest wykonywane? 

Badanie CMV wykonuje się u osoby z objawami aktywnego zakażenia. Czasami może być zlecane aby stwierdzić czy zakażenie ma charakter pierwotny czy też pacjent był już wcześniej zakażony. Istnieje wiele metod badania obecności CMV.

Oznaczenie obecności przeciwciał

We krwi występują dwie klasy przeciwciał przeciw CMV IgM i IgG. Przeciwciała IgM są wytwarzane jako pierwsza odpowiedź na zakażenie. Pojawiają się one u większości zakażonych w ciągu 1-2 tygodni od kontaktu z wirusem. Przeciwciała IgM produkowane są przez krótki okres czasu a następnie ich stężenie spada do poziomu niewykrywalnego. Czasami dodatkowo produkowane są przeciwciała IgM w wyniku reaktywacji latentnego wirusa.

Przeciwciała IgG wytwarzane są przez kilka tygodni od zakażenia i zapewniają długotrwałą ochronę. Stężenia przeciwciał IgG narastają w czasie aktywnej infekcji i następnie po ustąpieniu zakażenia i przejściu wirusa w formę latentną, stabilizują się. Już po pierwszym zakażeniu, u osoby eksponowanej na wirusa cytomegali przeciwciała IgG będą utrzymywać się we krwi do końca życia. Badanie przeciwciał IgG razem z przeciwciałami IgM pozwala na wykrycie trwającego lub przebytego zakażenia CMV.

Badanie przeciwciał dla CMV wykonuje się u kobiet chcących zajść w ciążę, przed wykonaniem przeszczepów oraz u pacjentów z HIV/AIDS w celu wykrycia u nich przebytych zakażeń CMV. Ponieważ wirus cytomegali jest szeroko rozpowszechniony i rzadko wywołuje problemy u ludzi ze sprawnym układem odpornościowym, zwykle nie prowadzi się badań przeglądowych zdrowej populacji.

Badanie stężenia przeciwciał IgM i IgG oraz wykrywanie wirusa cytomegali jest przydatne w wykrywaniu pierwotnego zakażenia u młodych ludzi, kobiet ciężarnych i osób z obniżoną odpornością, u których występują objawy grypo-podobne lub wskazujące na mononukleozę. Oznaczenie obu klas przeciwciał pozwala na rozróżnienie pierwotnego i latentnego zakażenia oraz reaktywacji CMV u pacjentów z objawami klinicznymi.

Badanie na obecność przeciwciał IgM może być stosowane w celu wykrycia wrodzonego zakażenia u noworodka. Aby potwierdzić diagnozę należy jednak wykonać badania materiału genetycznego wirusa.
 

Wykrycie wirusa

Wirusy cytomegali wykrywa się w próbkach krwi i płynów ustrojowych oraz wycinkach tkanek. Obecność jego można stwierdzić albo hodując w specjalnych warunkach, albo wykrywając jego materiał genetyczny (DNA wirusa CM).
Hodowla jest klasyczną metodą wykrywania wirusa. Materiał do badania jest posiewany do probówki zawierającej hodowlę ludzkich komórek i inkubowany w specjalnie dobranych warunkach. Dodatnią hodowlę można stwierdzić już po 1-2 dniach. Natomiast ujemne hodowle, aby potwierdzić nieobecność CMV, muszą być utrzymywane przez 3 tygodnie ponieważ wirus mógł być obecny badanej próbce w bardzo małej liczbie i/lub obecny szczep CMV może należeć do wolno rosnących.

Inne metody (techniki molekularne) to wykrycie wirusowego DNA (materiał genetyczny) w próbce pacjenta. Te metody identyfikacji CMV są bardzo swoiste, ale wymagają w próbce badanej odpowiedniej liczby kopii wirusa aby je uwidocznić. Badanie może mieć charakter jakościowy (obecność lub brak CMV) lub ilościowy (viral load - pomiar ilości wirusa).

Wybór testu i rodzaju próbki zależy od wieku pacjenta, stanu zdrowia oraz obserwacji lekarza i objawów klinicznych wskazujących na zajęcie określonego narządu. Można poszukiwać CMV w hodowli moczu noworodka, natomiast u kobiety ciężarnej bardziej przydatne będzie badanie wykrywające przeciwciała IgM i IgG aby zróżnicować obecne i przebyte zakażenie. Drugie badanie przeciwciał IgG wykonane z drugiej próbki krwi (nazywanej próbką ozdrowieńca) pobranej 2-3 tygodnie później pozwoli stwierdzić czy poziom przeciwciał narasta co wskazywałoby na trwające zakażenie.
Chorzy o obniżonej odporności z aktywną infekcją CMV mogą być monitorowani przy pomocy różnych testów. Często lekarz oczekuje wyników badań ilościowych, aby móc śledzić (viral load) odpowiedź chorego na terapię przeciwwirusową.

do góry


W jakich przypadkach badanie jest zlecane? 

Badanie w kierunku zakażenia CMV może być zlecone równolegle z badaniami w kierunku grypy, mononukleozy i zakażenia wirusem Epstein-Barra u młodych dorosłych, kobiet ciężarnych i osób z obniżoną odpornością jeżeli występują u nich grypo- lub mononukleozo-podobne objawy, jak: zmęczenie, osłabienie, powiększenie węzłów chłonnych, ból gardła, bóle głowy, bóle mięsni i gorączka. Zlecane jest jeżeli lekarz podejrzewa pierwotne aktywne zakażenie lub reaktywację CMV.

Badanie wykonuje się u osób z obniżoną odpornością, jeżeli występuje u nich zapalenie płuc, oczu, wątroby, śledziony i/lub przewodu pokarmowego wskazujące na aktywną infekcję CMV. Jeden lub kilka testów może być wykonanych w celu monitorowania skuteczności leczenia przeciwwirusowego.
Badania w kierunku CMV wykonuje się u noworodków z żółtaczką, niedokrwistością, powiększeniem śledziony i/lub wątroby i małą głową lub u niemowląt z problemami ze słuchem, wzrokiem, z zapaleniem płuc, padaczką i/lub opóźnieniem w rozwoju umysłowym.

U kandydatów na dawców narządów bada się obecność przeciwciał IgM i IgG dla CMV jako test przesiewowy mogący wykazać kontakt z CMV w przeszłości.

do góry

Co oznacza wynik? 

Wyniki badań w kierunku CMV należy interpretować z dużą ostrożnością. lekarz ocenia wyniki w zestawieniu z objawami klinicznymi. Czasami trudno jest rozróżnić pomiędzy latentnym (uśpionym) i aktywnym zakażeniem CMV. Wynika to z wielu powodów:

  • U zdrowego pacjenta, który przebył wcześniej zakażenie, wirus pozostaje w organizmie i może uaktywniać się, często skąpo-objawowo z wydzielaniem małych ilości wirusa do płynów ustrojowych nie dając objawów.
     
  • Niemowlęta i osoby z obniżoną odpornością mogą wykazywać słabą odpowiedź humoralną (wytwarzanie przeciwciał) na zakażenie CMV. Stężenia przeciwciał IgM i IgG mogą być niższe nawet jeśli zakażenie CMV jest w fazie aktywnej.
     
  • W badanych płynach liczba wirusów może być nie wystarczająca aby je wykryć stosowanymi testami.
     

Oznaczenie stężenia przeciwciał

Jeżeli u chorego z określonymi objawami klinicznymi stwierdza się obecność przeciwciał IgM i IgG dla CMV oznacza to, że badany pacjent obecnie zetknął się z wirusem cytomegali po raz pierwszy, albo, że nastąpiło reaktywowanie wcześniejszego zakażenia. Można to potwierdzić oznaczając stężenie przeciwciał IgG ponownie po 2-3 tygodniach. Większe znaczenie diagnostyczne ma obserwowany wzrost stężenia przeciwciał niż stwierdzenie wysokiego stężenia. Jeżeli nastąpił 4 krotny wzrost stężenia przeciwciał pomiędzy pierwszą i drugą próbką świadczy to, że pacjent ma aktywne zakażenie (pierwotne bądź reaktywowane).
Jeżeli obecne są tylko przeciwciała IgM wskazuje na bardzo świeże zakażenie. U noworodka natomiast obecność przeciwciał IgM wskazuje, że jest to zakażenie wrodzone (nabyte w łonie matki). Jeżeli u chorego występują wyraźne objawy kliniczne natomiast ma on bardzo niskie bądź niewykrywalne poziomy przeciwciał IgG i /lub IgM może to wskazywać, że jest to inne zakażenie (nie CMV) lub, że jego układ odpornościowy (układ immunologiczny) nie odpowiada na zakażenie prawidłowo i nie wytwarza przeciwciał mimo obecności wirusa cytomegalii.

W tabeli podano możliwe wyniki oznaczeń przeciwciał oraz ich interpretację:

 

CMV, IgM

CMV, IgG

Możliwa interpretacja wyniku

Ujemny

Ujemny

  • Brak obecnego lub przeszłego zakażenia; brak odporności, pacjent jest podatny na infekcję pierwotną
  • Występujące objawy są spowodowane inną przyczyną
  • LUB układ odpornościowy nie wytwarza odpowiedniej ilości przeciwciał (obniżona odporność)

Dodatni

Ujemny

  • Niedawno przebyta lub trwająca infekcja pierwotna
  • LUB pacjent ponownie przeszedł ekspozycję na CMV
  • LUB reaktywacja ukrytego CMV

    *Wynik NIE stanowi o rozpoznaniu infekcji pierwotnej

Dodatni

Dodatni (z czterokrotnym wzrostem miana pomiędzy pierwszą próbką a kolejną próbką pobraną później (próbka pobrana w fazieostrej, a następnie w fazierekonwalescencji)

Prawdopodobieństwo infekcji pierwotnej lub reaktywacja infekcji utajonej

Ujemny

Dodatni

Przebyta infekcja, pacjent nabył odporność z pierwotnej infekcji; infekcja ukryta

 

Wykrycie wirusa

Jeżeli występują u chorego objawy kliniczne i w hodowli jest obecny CMV (wynik dodatni) świadczy to o tym, że pacjent jest w fazie aktywnego zakażenia tym wirusem. Jeżeli wynik hodowli jest ujemny, to albo występujące objawy związane są z innym zakażeniem, albo liczba kopii wirusa w badanej próbce jest zbyt niska by mogła zostać wykryta.
Jeżeli wynik badania na obecność DNA CMV jest dodatni, duża ilość DNA wirusa wskazuje na aktywne zakażenie. Wysokie stężenie DNA wirusa wskazuje na inwazyjną infekcję, której towarzyszą poważne objawy. Niskie stężenie wskazuje na zakażenie CMV, któremu zazwyczaj nie towarzyszą objawy, lub są one bardzo łagodne. Podobnie jak w przypadku posiewu, ujemny wynik badania DNA nie wyklucza zakażenia CMV – wirus w organizmie pacjenta może być obecny w niewielkich ilościach lub może nie występować w badanym płynie ustrojowym.

Malejące stężenia obrazują odpowiedź na leczenie przeciwwirusowe. Stężenia, które nie obniżają się po podaniu leków mogą świadczyć o oporności wirusa na podawane leki.

do góry


Co jeszcze należy wiedzieć? 

CMV wchodzi w zakres badań składających się na panel „TORCH”. Jest to zestaw badań przesiewowych na obecność chorób zakaźnych stanowiących zagrożenie dla kobiety ciężarnej i mogących spowodować uszkodzenia płodu. Choroby te to toksoplazmoza, różyczka, wirus cytomegalii i wirus opryszczki.
W przypadku konieczności przetoczenia krwi u niektórych pacjentów, np. u osób z HIV/AIDS i z ujemnym wynikiem CMV czy też u osób oczekujących na przeszczep płuc/serca, z ujemnym wynikiem CMV, należy podać produkty krwiopochodne niezawierające przeciwciał przeciwko CMV.

do góry

 


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana15.06.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.