ALP

Inne nazwy: ALK PHOS, fosfataza zasadowa
Oficjalna nazwa: Fosfataza alkaliczna
Powiązane badania: AST, ALT, Bilirubina, Wskaźniki funkcji wątroby, Biochemiczne wskaźniki przebudowy kości

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Co oznacza wynik?

Co jeszcze należy wiedzieć?

 

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane? 

Oznaczenie aktywności fosfatazy alkalicznej (ALP) jest przydatne do rozpoznania chorób wątroby lub kości. Przy zmianach chorobowych wątroby, uszkodzone komórki wątroby uwalniają zwiększoną ilość ALP do krwiobiegu. Badanie to często wykonuje się w celu wykrycia niedrożności przewodów żółciowych, ponieważ aktywność ALP jest szczególnie wysoka w komórkach, które łączą się tworząc włosowate przewody żółciowe. W przypadku niedrożności jednego lub kilku przewodów spowodowanej np. nowotworem, aktywność ALP we krwi często jest wysoka.

Wszystkie stany kliniczne mające wpływ na wzrost kości lub powodujące wzmożoną aktywność komórek kości mogą mieć wpływ na poziom ALP we krwi. Badanie ALP można wykonywać na przykład w celu wykrycia nowotworów obejmujących kości lub choroby Pageta. Czasami oznaczenie to wykonuje się w celu monitorowania przebiegu leczenia choroby Pageta lub innych chorób kości, takich jak niedobór witaminy D.

Jeżeli aktywność ALP jest podwyższona, lecz nie wiadomo czy przyczyną jest choroba wątroby czy kości, można dodatkowo wykonać oznaczenia izoenzymów ALP. W celu różnicowania choroby wątroby i kości można również wykonać badanie GGT i/lub 5’-nukleotydazy, ponieważ aktywność tych enzymów wzrasta tylko w chorobach wątroby.

do góry

W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Oznaczenie ALP należy do rutynowych badań zlecanych w celu oceny funkcji wątroby, często równocześnie z innymi testami wątrobowymi. ALP zleca się razem z innymi badaniami u pacjentów z objawami chorób wątroby lub kości.

Objawy zajęcia wątroby to między innymi:

  • osłabienie i zmęczenie
  • utrata apetytu
  • mdłości i wymioty
  • puchlina brzuszna i/lub ból brzucha
  • żółtaczka
  • ciemne zabarwienie moczu, jasna barwa kału
  • świąd skóry

 Objawy wskazujące na choroby kości to między innymi:

  • ból kości i/lub stawów
  • wzmożona łamliwość kości
  • zniekształcenie kości

do góry

Co oznacza wynik?

UWAGA: Dla tego oznaczenia nie ustalono standardowych przedziałów referencyjnych. Ze względu na to, że wartości referencyjne zależą od wielu czynników takich jak: wiek, płeć, badana populacja, metoda oznaczenia, wyniki przedstawione jako wartości liczbowe mają różne znaczenie w różnych laboratoriach. Wynik powinien zawierać przedział referencyjny dla konkretnego oznaczenia. Lab ests Online zaleca, aby pacjent przedyskutował wyniki testu z lekarzem. Dodatkowe informacje na temat przedziałów referencyjnych są dostępne w rozdziale Przedziały referencyjne i ich znaczenie.

Wysoka aktywność ALP jest zwykle spowodowana uszkodzeniem wątroby lub schorzeniem, które nasila aktywność komórek kości.  Jeśli wyniki innych badań funkcji wątroby są nieprawidłowe (podwyższone), np. bilirubina, aminotransferaza asparaginianowa (AST) lub aminotransferaza alaninowa (ALT), wtedy ALP jest zwykle pochodzenia wątrobowego. Natomiast jeżeli stężenie wapnia lub fosforu jest nieprawidłowe, a aktywność GGT i 5’-nukleotydazy nie jest podwyższona, to ALP pochodzi najprawdopodobniej z kości.

Jeśli objawy kliniczne i wyniki innych badań rutynowych nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie przyczyn wzrostu aktywności ALP, rozpoznanie różnicowe chorób wątroby i kości może wymagać badania izoenzymów ALP.


ALP w chorobach wątroby

Aktywność ALP jest zwykle podwyższona, podobnie jak innych wskaźników funkcji narządu. W niektórych chorobach wątroby, np. w zapaleniu, aktywność ALP wzrasta zwykle w znacznie mniejszym stopniu niż aktywność AST lub ALT. Jeśli drogi żółciowe są niedrożne (z powodu kamieni żółciowych, blizn spowodowanych kamicą żółciową lub zabiegiem chirurgicznym, albo z powodu nowotworu), ALP i bilirubina wzrasta zwykle znacznie bardziej niż AST lub ALT. ALP może być także podwyższona w raku wątroby.



ALP w chorobach kości

Do wzrostu aktywności ALP może dojśćrównież w niektórych chorobach kości, np. w chorobie Pageta (charakteryzującej się poszerzeniem i deformacją kości) oraz w niektórych nowotworach kości.

W wyniku skutecznego leczenia choroby Pageta aktywność ALP z czasem obniża się lub wraca do poziomu prawidłowego. W przypadku odpowiedzi organizmu na leczenie nowotworu wątroby lub kości, aktywność ALP powinna się obniżyć.

Niska aktywność ALP może przejściowo występować po przetoczeniu krwi lub operacji pomostowania naczyń wieńcowych. Przyczyną obniżenia może być również niski poziom cynku w organizmie. Bardzo znaczne, przewlekłe obniżenie poziomu ALP może towarzyszyć hipofosfatazji - rzadkiej chorobie genetycznej powodującej zmiany metaboliczne kości.

do góry

Co jeszcze należy wiedzieć? 

U kobiet ciężarnych obserwuje się wzrost aktywności ALP we krwi. Przejściowy wzrost aktywności ALP towarzyszy często gojeniu złamań kości.

U dzieci aktywność ALP jest wyższaz powodu wzrostu kości, szczególnie w okresie przyspieszenia wzrostu w wieku dorastania (w różnym wieku u dziewcząt i chłopców).

Niektóre leki mogą zmieniać aktywność ALP. Na przykład doustne środki antykoncepcyjne mogą powodować spadek, a leki przeciwdrgawkowe wzrost aktywności enzymu.

do góry


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana30.04.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.