Diagnostyka dla młodzieży – odkryj fascynujący świat zdrowia i dowiedz się więcej o chorobach oraz znaczeniu badań laboratoryjnych na www. medicallab.pl 

 

Co to jest?

Uwaga: Artykuł dotyczy cukrzycy (diabetes mellitus) a nie moczówki prostej (diabetes insipidus). Wprawdzie choroby te dzielą nazwę łacińską "diabetes" (co oznacza wytwarzanie moczu), jednak moczówka prosta występuje zdecydowanie rzadziej, a jej przyczyny są inne.

Cukrzyca to zespół zaburzeń, które łączy niezdolność do wytwarzania lub wydzielania wystarczającej ilości insuliny i/lub odpowiedzi na insulinę. Wynikiem jest wysoki poziom glukozy we krwi (hiperglikemia), co może prowadzić do licznych ostrych i przewlekłych problemów zdrowotnych, które mogą stanowić nawet zagrożenie życia.

Cukrzyca to siódma z kolei przyczyna zgonów w Stanach Zjednoczonych. Według Amerykańskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (CDC) na cukrzycę cierpi około 29 milionów Amerykanów, lecz około 8 milionów nie zostało zdiagnozowanych. W warunkach prawidłowych po spożyciu posiłku węglowodany są zazwyczaj rozkładane do glukozy i innych cukrów prostych, W rezultacie we krwi wzrasta stężenie glukozy, która stymuluje trzustkę do wydzielania insuliny do krwi.

Insulina jest hormonem wytwarzanym przez komórki beta trzustki. Reguluje transport glukozy do większości komórek organizmu i wspólnie z glukagonem, innym hormonem wytwarzanym przez trzustkę, odpowiada za utrzymanie stężenia glukozy we krwi w wąskim zakresie.
Jeżeli stężenie insuliny jest niewystarczające albo komórki nie są wrażliwe na jej działanie (insulinooporność), do komórek trafia mniejsza ilość glukozy. We krwi utrzymuje się podwyższone stężenie glukozy, ale komórki "głodują". Taki stan może powodować krótko- lub długoterminowe zaburzenia, w zależności od natężenia niedoboru insuliny i/lub insulinoopoorności. Pacjenci z cukrzycą muszą zazwyczaj stale kontrolować stężenie glukozy we krwi, aby nie dopuścić do wystąpienia niepożądanych objawów i powikłań. Leczenie może polegać na wdrożeniu odpowiedniej diety, ćwiczeń fizycznych i/lub leków, w tym insuliny i ma na celu ustabilizowanie stężenia glukozy we krwi na prawidłowym poziomie.

  • Ostra hiperglikemia (bardzo wysokie stężenie glukozy we krwi) jest stanem zagrożenia życia. Organizm próbuje pozbyć się nadmiaru glukozy z krwi i usuwa ją z moczem, co wiąże się z nadmiernym oddawaniem moczu. Prowadzi to do odwodnienia i zaburzenia równowagi elektrolitowej organizmu, ponieważ dochodzi do utraty sodu i potasu. W wyniku znacznego niedoboru insuliny glukoza nie jest dostępna dla komórek w różnych tkankach, więc organizm próbuje pozyskać energię z innych źródeł i przyspiesza metabolizm kwasów tłuszczowych. Proces ten jest mniej wydajny niż spalanie glukozy i prowadzi do nagromadzenia ciał ketonowych, co powoduje zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu i prowadzi do kwasicy ketonowej. Nieleczona ostra hiperglikemia może prowadzić do ostrego odwodnienia organizmu, utraty przytomności, a nawet śmierci.
     
  • Bardzo niskie stężenie glukozy we krwi (hipoglikemia) jest często wynikiem nadmiaru insuliny w organizmie. Podobnie jak hiperglikemia, stan ten również stanowi zagrożenie życia. Prowadzi do napadów głodu, pocenia się, nierównej i przyspieszonej pracy serca, splątania, zaburzenia widzenia, zawrotów głowy, omdleń i drgawek. Ekstremalnie niskie stężenie glukozy we krwi może szybko doprowadzić do wstrząsu insulinowego i śmierci pacjenta.
     
  • Jeśli stężenie glukozy we krwi wzrasta powoli i staje się przewlekle podwyższone, chory często na początku nie odczuwa żadnych niepokojących objawów. Organizm próbuje obniżyć stężenie glukozy we krwi poprzez zwiększenie produkcji insuliny i przez wydalanie glukozy z moczem. Objawy cukrzycy pojawiają się, gdy organizm nie jest dłużej w stanie wyrównywać zwiększonego stężenia glukozy we krwi.

Przewlekła hiperglikemia może prowadzić do uszkodzenia naczyń krwionośnych, nerwów i narządów, a w konsekwencji do rozwoju innych chorób takich jak zaburzenia pracy nerek, utrata wzroku, udar mózgu, zaburzenia sercowo-naczyniowe i zaburzenia krążenia w kończynach dolnych. Szkody spowodowane hiperglikemią kumulują się, a ich rozwój może zacząć się w okresie, kiedy pacjent jeszcze nie jest świadomy, że zachorował na cukrzycę. Im szybciej uda się wykryć chorobę i rozpocząć leczenie, tym większe są możliwości zapobiegania powikłaniom. 

W tabeli pokrótce opisano typy cukrzycy. Więcej informacji na ten temat znajduje się w linkach podanych na końcu artykułu.

Typ cukrzycy

Opis

Typ 1

Dokładna przyczyna nie jest znana. Pierwotnie uznawana za chorobę autoimmunizacyjną, w której dochodzi do niszczenia komórek beta trzustki,  wytwarzających insulinę. Może rozwinąć się w każdym wieku, lecz zazwyczaj rozpoznawana jest u dzieci i młodych dorosłych. 

Typ 2

Najczęściej spotykany typ cukrzycy, związany z insulinoopornością oraz niezaspokajającym potrzeb organizmu  wytwarzaniem insuliny i koniecznością kompensacji. Rozwija się zazwyczaj u otyłych osób w średnim wieku i starszych, lecz z uwagi na coraz częściej występującą otyłość u dzieci i młodzieży, ten typ cukrzycy występuje również w młodszym wieku. 

Ciążowa

Rozwija się u kobiety ciężarnej, zazwyczaj pod koniec ciąży i ma wpływ na zdrowie zarówno matki jak i dziecka.

Stan przedcukrzycowy

Stan przedcukrzycowy to stan, w którym stężenie glukozy we krwi jest wyższe niż prawidłowe, ale jeszcze nie tak wysokie, aby rozpoznać cukrzycę. Zazwyczaj pacjenci ze stanem przedcukrzycowym są w grupie podwyższonego ryzyka rozwoju cukrzycy. 

Inne

Grupa rzadziej występujących typów cukrzycy. Każdy stan powodujący uszkodzenie trzustki i/lub zaburzenia wytwarzania i zużycia insuliny może być przyczyną cukrzycy.

Następna strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 10.05.2016

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.