Hodowla prątków kwasoopornych

Inne nazwy: Hodowla i wrażliwość TB (prątków gruźlicy)
Oficjalna nazwa: Prątki kwasooporne - preparat bezpośredni, hodowla, lekowrażliwość
Powiązane badania: Próba tuberkulinowa

Co się oznacza?

Kwasooporne prątki należą do grupy bakterii o kształcie pałeczkowatym. Swoją nazwę zawdzięczają kwasooporności wynikającej z charakterystycznej bogato lipidowej budowy ściany komórkowej, co powoduje konieczność barwienia przygotowanych preparatów mikroskopowych specjalnymi technikami, np. metodą Ziehl-Nielsena. Tymi technikami można wybarwić szereg różnych rodzajów bakterii, jednak, najczęściej występujące w środowisku i istotne z medycznego punktu widzenia, są pałeczki kwasooporne z rodzaju Mycobacterium.

Mycobacterium tuberculosis jest najbardziej rozpowszechnionym i najbardziej zakaźnym prątkiem. Większość próbek, z których wykonuje się posiewy w kierunku bakterii kwasoodpornych, jest pobieranych od pacjentów, u których podejrzewa się infekcję płuc o etiologii M. tuberculosis (TB). Inna grupa bakterii, określana jako prątki niegruźlicze (non-tuberculosis mycobacteria, NTM) może również wywoływać infekcje u ludzi. Tylko kilka z ponad 60 poznanych gatunków prątków wywołują zakażenia u ludzi. Należą do nich:

  • M. africanum - wywołuje w pewnych, określonych rejonach świata, chorobę podobną do gruźlicy
     
  • Mycobacterium avium-intracellulare complex (MAC) - może wywołać zakażenie płuc u osób z obniżoną odpornością, jak np. ludzie starsi, chorzy na AIDS; bakterie te są słabo zakaźne, ale trudne do leczenia ponieważ charakteryzują się wysoką opornością na antybiotyki.
     
  • Inne gatunki z rodzaju Mycobacterium, takie jak M. marinum, wzrastają w wodzie, np. w zbiornikach rybnych i mogą odpowiadać za zakażenia skóry, natomiast inne, tzw. szybkorosnące prątki mogą wywoływać zakażenia ran i protez.
     
  • Inne prątki, jak np. M. bovis mogą być czasami przeniesione ze zwierząt na ludzi.

Przygotowanie preparatu mikroskopowego, które umożliwia uzyskanie wstępnego wyniku w ciągu kilku godzin, jest cennym narzędziem diagnostycznym, umożliwiającym lekarzowi podjęcie decyzji dotyczących leczenia, podczas gdy hodowla materiału klinicznego jest w toku. Zwykle jest przygotowywanych kilka preparatów mikroskopowych z próbek pobranych w kolejnych dniach, ponieważ liczba prątków w materiale badanym może się zmieniać z dnia na dzień. Jeśli w preparacie mikroskopowym stwierdza się obecność prątków kwasoopornych, istnieje duże prawdopodobieństwo zakażenia bakteriami z rodzaju Mycobacterium. Ponieważ M. tuberculoisis jest najczęstszym czynnikiem etiologicznym zakażeń układu oddechowego wśród pałeczek Mycobacterium spp., na podstawie preparatów mikroskopowych można uznać gruźlicę jako najbardziej prawdopodobną chorobę, ale jest konieczne wykonanie innych badań, w celu jej potwierdzenia.

Następnym etapem diagnostyki jest hodowla prątków w celu uzyskania wzrostu pałeczek kwasoopornych w warunkach laboratoryjnych. Próbki płynów ustrojowych i tkanek są poddawane dekontaminacji (odkażeniu), trawieniu i zagęszczeniu, a następnie wprowadzone do podłoża odżywczego i inkubowane. Ponieważ prątki rosną znacznie wolniej niż inne rodzaje bakterii, identyfikacja rosnącego gatunku może nastąpić po kilku dniach albo tygodniach; ujemny wynik (brak wzrostu prątków) może być wydany po 6 - 8 tygodniach.

Badania, które mogą być wykonywane jako uzupełnienie preparatu mikroskopowego i hodowli:

  • metody oparte na technikach genetycznych zostały opracowane, aby zmniejszyć czas oczekiwania na wynik. Są to np. sonda genetyczna lub typowanie molekularne. W metodach tych są amplifikowane/powielane fragmenty materiału genetycznego bakterii, aby można wykryć prątki w próbce materiału od chorego w czasie krótszym niż 24 godziny. Jednocześnie metody te pozwalają zawęzić identyfikację do kompleksu Mycobacteria (zestaw gatunków, w których dominuje Mycobacterium tuberculosis). Są one bardzo czułe i swoiste szczególnie w zestawieniu z dodatnim wynikiem preparatu, natomiast są mniej precyzyjne jeżeli nie towarzyszy im dodatni wynik preparatu. Metody te są stosowane do badania materiału z dróg oddechowych, ale muszą być potwierdzone hodowlą prątków. Wyniki badań molekularnych są badaniami wstępnymi, dającymi lekarzowi szybką odpowiedź i możliwość izolacji potencjalnie zakaźnych pacjentów i tym samym pozwalają na zmniejszenie do minimum rozsiewania prątków. Rekomendacje CDC podają, że za chorego na gruźlicę uznaje się osobę, u której występują objawy choroby, co najmniej jeden test z użyciem amplifikacji kwasów nukleinowych jest pozytywny oraz stwierdza się dodatni wynik preparatu mikroskopowego i hodowli.
     
  • Badanie lekowrażliwości uzyskanych w hodowli prątków pozwala na określenie wrażliwości lub oporności bakterii na najczęściej stosowane w leczeniu gruźlicy leki przeciwdrobnoustrojowe.

Ponieważ prątki gruźlicy przenoszą się drogą powietrzną i są bardzo zakaźne, rozprzestrzeniają się wraz z wydzieliną z dróg oddechowych, stanowią duże ryzyko dla zdrowia publicznego. Rozprzestrzeniać się mogą w zamkniętych środowiskach, jak np. zakłady karne, domy opieki i szkoły. Szczególnie wrażliwe na zakażenie są osoby bardzo młode, starsze oraz pacjenci z chorobami upośledzającymi odporność immunologiczną (np. z AIDS). Badania te pomagają śledzić i ograniczyć rozprzestrzenianie się prątków gruźlicy w tych populacjach.


Jak pobiera się próbkę do badania?

Ponieważ prątki gruźlicy (także M. avium) najczęściej wywołują zakażenie płuc, powszechnie badanym materiałem jest plwocina. Jest to gęsta, śluzowata flegma usuwana z płuc podczas kaszlu. Zwykle zbierana jest rano przez kolejne 3 do 5 dni, do jałowych naczynek (każdego dnia, do oddzielnego pojemnika).

Jeżeli istnieje trudność w uzyskaniu plwociny, materiał pobiera się podczas bronchoskopii. Zabieg ten pozwala lekarzowi obejrzeć oskrzela i oskrzeliki oraz pobrać materiał. Oskrzela i oskrzeliki to rozgałęzione rurki łączące tchawicę znajdującą się w gardle, z płucami zapewniając powietrzu drogę do płuc. Po miejscowym znieczuleniu, lekarz wprowadza do oskrzeli i mniejszych od nich, oskrzelików, rurę i pobiera aspirat. Czasami lekarz wprowadza przez rurę małą ilość roztworu fizjologicznego do oskrzeli i aspiruje popłuczyny oskrzelowe.

Ponieważ małe dzieci nie są w stanie odkrztusić plwociny, pobiera się od nich popłuczyny/aspirat z żołądka. W tym celu wprowadza się do żołądka roztwór fizjologiczny soli przez rurkę, a następnie pobiera aspirat.

Jeżeli podejrzewa się gruźlicę pozapłucną (stosunkowo częstą u chorych na AIDS) przeprowadza się badanie płynów ustrojowych i tkanek, które mogą być zaatakowane. Jeżeli podejrzewana jest gruźlica nerek pobiera się do badania jedną lub więcej próbek moczu. Można też igłą pobrać płyn stawowy, płyn z worka osierdziowego lub jamy brzusznej. Czasami istnieje konieczność pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego lub wykonania małego zabiegu chirurgicznego w celu uzyskania wycinka tkanki. Posiew krwi zleca się w przypadku podejrzenia zakażenia krwi.


Czy jest konieczne przygotowanie poprzedzające badanie w celu zapewnienia jakości testu?

Nie jest konieczne żadne przygotowanie
 

UWAGA: Jeżeli przeprowadzenie badania jest dla Ciebie, lub kogoś Ci bliskiego przyczyną niepokoju czy zawstydzenia, przeczytaj artykuły:

Jak poradzić sobie z bólem, dyskomfortem i niepokojem,
Rady dotyczące pobierania krwi
,
Rady ułatwiające dzieciom przejście przez badania laboratoryjne
,
oraz Rady ułatwiające osobom starszym przejście przez badania laboratoryjne.


Artykuł Śledź swoją próbkę , dostarczy Ci ogólnych informacji na temat obróbki pobranej krwi i wymazu z gardła.


 


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana09.01.2013

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.