Elektrolity

Inne nazwy: sód, potas, chlorek, wodorowęglany
Oficjalna nazwa: Elektrolity
Powiązane badania: Sód, Potas, Chlorek, Gazometria, Osmolalność

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Co oznacza wynik?

Co jeszcze należy wiedzieć?

 

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane? 

Panel elektrolitów często zleca się jako badanie rutynowe w ramach panelu badań podstawowych, czasem w składzie szerszego panelu metabolitów. Jest stosowany jako badanie przesiewowe w kierunku zaburzeń równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej oraz w ocenie leczenia rozpoznanych zaburzeń, które wpływają na pracę narządów. Zaburzenia elektrolitowe i kwasowo-zasadowe mogą wystąpić w przebiegu wielu różnych ostrych i przewlekłych chorób, dlatego panel elektrolitów często zleca się u pacjentów hospitalizowanych i w zgłaszających się na oddział ratunkowy.
Jeśli pacjent ma wysoki poziom jednego elektrolitu, np. sodu lub potasu, lekarz może zlecić powtórne badanie tego elektrolitu i monitorować jego stężenie do momentu ustąpienia zaburzenia. Jeśli pacjent ma zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, lekarz może zlecić badanie gazometryczne, czyli pomiar pH oraz poziomu tlenu i dwutlenku węgla we krwi tętniczej. Badanie to pomaga w ocenie ciężkości zaburzenia i reakcji na leczenie.

do góry

W jakich przypadkach badanie jest zlecane? 

Badanie elektrolitów może być zlecone jako część rutynowej oceny stanu zdrowia albo u pacjentów z objawami, takimi jak obrzęki, nudności, osłabienie, splątanie lub zaburzenia rytmu serca. Panel elektrolitów często zleca się w ocenie leczenia pacjentów z ostrymi lub przewlekłymi chorobami. Regularnie badanie wykonuje się u pacjentów, u których choroba bądź przyjmowane leki mogą powodować zaburzenia równowagi elektrolitowej. Panele elektrolitów są powszechnie wykorzystywane w ocenie leczenia takich chorób, jak nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, choroby nerek lub wątroby.

do góry

Co oznacza wynik? 

Na stężenia elektrolitów wpływa ich ilość przyjęta z pokarmem, zawartość wody w organizmie i ilość elektrolitów wydalanych przez nerki. Poziom elektrolitów jest również regulowany przez aldosteron - hormon, który zatrzymuje w organizmie sód, a zwiększa wydalanie potasu oraz peptydy natriuretyczne, które zwiększają utratę sodu przez nerki.

W przypadku niektórych zaburzeń jeden lub więcej elektrolitów może mieć nieprawidłowe stężenie. Na tej podstawie lekarz oceni ogólną równowagę, ale najbardziej będzie zainteresowany stężeniem sodu i potasu u pacjenta. Na przykład zaburzenia funkcji nerek mogą doprowadzić do zatrzymania wody w organizmie, co powoduje rozcieńczenie sodu i chlorku tak, że ich stężenia spadają poniżej wartości prawidłowych. U pacjentów, u których doszło do dużej utraty wody, może wystąpić wzrost stężenia potasu, sodu i chlorku. Niektóre choroby serca, mięśni, układu nerwowego i cukrzyca również mogą wiązać się z nieprawidłowym poziomem jednego lub kilku elektrolitów.

W razie zaburzenia równowagi elektrolitowej ocena stężenia elektrolitów pomaga lekarzowi rozpoznać przyczynę i ustalić leczenie, które przywróci równowagę. Bez leczenia zaburzenie równowagi elektrolitowej może prowadzić do zawrotów głowy, skurczów, nieregularnej akcji serca i, potencjalnie, do śmierci.

do góry

Co jeszcze należy wiedzieć? 

Zależnie od tego, których elektrolitów dotyczy zaburzenie i jak bardzo jest ono nasilone, leczenie może obejmować zmianę diety (np. zmniejszenie ilości spożywanej soli), zwiększenie dostarczania wody w celu rozcieńczenia elektrolitów lub leczenie lekami moczopędnymi albo innymi lekami przywracającymi równowagę. Po rozpoczęciu terapii lekarz może zlecić regularne badanie elektrolitów, co pozwoli ocenić skuteczność leczenia i upewnić się, że zaburzenie nie nawraca.

Niektóre leki, w tym steroidy anaboliczne, kortykosteroidy, środki przeczyszczające, leki na kaszel i doustne środki antykoncepcyjne mogą powodować wzrost stężenia sodu. Inne leki, na przykład leki moczopędne, karbamazepina i trójcykliczne leki przeciwdepresyjne mogą obniżać stężenie sodu we krwi.

Leki wpływające na stężenie sodu zmieniają równocześnie stężenie chlorku. Ponadto stosowanie dużych ilości sody oczyszczonej lub przyjmowanie zbyt dużych dawek leków zobojętniających kwas żołądkowy może powodować obniżenie stężenia jonów chlorkowych.

Niektóre leki mogą zwiększać stężenie wodorowęglanów (całkowitego CO2). Są to m.in. fludrokortyzon, barbiturany, dwuwęglany, hydrokortyzon, diuretyki pętlowe i steroidy. Do leków obniżających stężenie wodorowęglanów należą metycylina, nitrofurantoina, tetracyklina, diuretyki tiazydowe, triamterenum.

Wstrząsanie próbki krwi lub zbyt długie przechowywanie lub transport do laboratorium może spowodować fałszywie wysokie stężenie potasu z powodu przesunięcia jonów potasowych z krwinek do osocza. Jeśli lekarz uważa, że wynik stężenia potasu nie jest odpowiedni do stanu klinicznego pacjenta powinien zlecić ponowne badanie.

do góry
 


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana15.06.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.