C. difficile

Inne nazwy: C. difficile, C. diff
Oficjalna nazwa: test na obecność toksyny A i/lub B Clostridium difficile, test na obecność dehydrogenazy glutaminianowej (GDH), antygen GDH, hodowla Clostridium difficile, test na cytotoksyczność Clostridium difficile w hodowli komórkowej
Powiązane badania: Posiew kału, O&P

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Co oznacza wynik?

Co jeszcze należy wiedzieć?

 

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane? 

Wykrywanie toksyn Clostridium difficile ma na celu rozpoznanie biegunki poantybiotykowej i innych zakażeń wywoływanych przez te bakterie, takich jak rzekomobłoniaste zapalenie jelit, okrężnica olbrzymia rzekoma, perforacja jelita. Może być również wykonywane w celu wykrycia nawrotów choroby.

Dostępnych jest wiele testów wykrywających zakażenie bakteriami C. difficile. Część z nich charakteryzuje się wysoką czułością i swoistością, ale wyniki uzyskuje się po kilku dniach, podczas gdy wykonanie innych testów trwa kilka godzin, lecz ich czułość i swoistość jest niższa. Z tego powodu zwykle stosuje się połączenie kilku testów w celu uzyskania wiarygodnych wyników.

Powszechnie stosowane testy:

  • Immunoenzymatyczne testy wykrywające toksynę B C. difficile, lub toksynę A i B, wyniki testów uzyskiwane są szybko, po 1-4 godzinach, lecz czułość testów osiąga 70% (oznacza to, że 30% zakażeń pozostaje nierozpoznanych), dlatego przez wiele organizacji zajmujących się ochroną zdrowia, nie są one rekomendowane;
     
  • Test wykrywający dehydrogenazę glutaminianową (GDH) - enzym wytwarzany w dużych ilościach przez szczepy C. difficile, zarówno toksynotwórcze, jak i nietoksynotwórcze, charakteryzujący się wysoką czułością, wykrywa zakażenie C. difficile, ale nie odróżnia szczepów wytwarzających od nie wytwarzających toksyny. Może być stosowany jako pierwszy etap diagnostyki, w celu wykluczenia zakażenia wywołanego przez C. difficile. Stosowany w połączeniu z testem wykrywającym toksyny C. difficile lub z testem oceniającym cytotoksyczność w hodowli tkankowej;
     
  • Test cytotoksyczności w hodowli tkankowej - ocenia działanie cytotoksyczne C. difficile na ludzkie komórki w hodowli tkankowej, wyniki testu uzyskuje się po 24-48 godzinach, metoda czuła, nie jest powszechnie dostępna;
     
  • Test wykrywający gen kodujący toksynę B C. difficile (tcdB) w próbce kału, metodą PCR (polymerase chain reaction), metoda czuła, nie jest powszechnie dostępna,
     
  • Posiew kału i hodowla C. difficile, a następnie ocena wytwarzania toksyn przez wyhodowane C. difficile to metoda o najwyższej czułości, uznawana za złoty standard, niestety wynik uzyskuje się po 2-3 dniach. W metodzie tej nie odróżnia się kolonizacji jelita od zakażenia wywołanego przez C. diffcile.

Nie ma jednego testu, powszechnie dostępnego, szybkiego, wystarczająco czułego i swoistego. Dlatego Amerykańskie Stowarzyszenie Epidemiologii w Opiece Zdrowotnej (Society for Healthcare Epidemiology of America - SHEA) i Amerykańskie Towarzystwo Chorób Zakaźnych (Infectious Diseases Society of America - IDSA) zalecają dwuetapową diagnostykę zakażeń z udziałem C. difficile:

  1. Test wykrywający dehydrogenazę glutaminianową (GDH)
  2. Test wykrywający toksyny C. difficile lub geny je kodujące.

do góry

W jakich przypadkach badanie jest zalecane? 

Test na obecność toksyn Clostridium difficile może być zlecony jeżeli u hospitalizowanego pacjenta występują częste, luźne stolce, bóle brzucha, gorączka i/lub nudności w czasie lub po leczeniu antybiotykami lub bezpośrednio po operacji przewodu pokarmowego. Należy przeprowadzić te badania u pacjenta ambulatoryjnego, jeżeli objawy te wystąpiły w ciągu 6-8 tygodni po leczeniu antybiotykami, kilka dni po chemioterapii lub jeżeli pacjent ma przewlekłe zaburzenia żołądkowo-jelitowe, które jak lekarz podejrzewa uległy zaostrzeniu w wyniku zakażenia C. difficile. Test na obecność toksyn C. difficile może być wykonany dla ułatwienia rozpoznania przyczyny częstych biegunek zwłaszcza kiedy u chorego występuje leukocytoza i/lub krew w kale, a nie wykryto innych możliwych przyczyn, jak np. pasożyty lub inne chorobotwórcze bakterie. Jeżeli u chorego leczonego z powodu biegunki poantybiotykowej lub zapalenia jelita następują nawroty i pojawiają się ponownie objawy, badanie może być zlecone w celu potwierdzenia obecności toksyny. Test na obecność toksyn C. difficile nie powinien być wykonywany w celu monitorowania skuteczności leczenia. Ustąpienie objawów (ustąpienie biegunki i pojawienie się uformowanych stolców) świadczy o wyleczeniu pacjenta.   

do góry 

Co oznacza wynik? 

Jeżeli wynik testu na obecność toksyny Clostridium difficile jest dodatni oznacza to, że występująca u chorego biegunka i inne objawy, wywołane zostały przez nadmierny wzrost C. difficile i wytwarzanie toksyny. Czasami mogą wystąpić wyniki fałszywie dodatnie jeżeli w próbce kału występuje krew w ilościach widocznych gołym okiem.

Jeżeli wynik testu jest ujemny, a objawy nadal utrzymują się należy zbadać kolejną próbkę. Test na obecność toksyny C. difficile nie wykrywa 100% przypadków i w pierwszym badaniu toksyna może być nie wykryta. Ponieważ toksyna rozkłada się w temperaturze pokojowej w ciągu 2 godzin, wynik ujemny może świadczyć również, że próbka nie była badana natychmiast lub była niewłaściwie przechowywana. Ujemny wynik może również wskazywać, że biegunka została wywołana przez inny czynnik niż C. difficile

do góry

Co jeszcze należy wiedzieć? 

W przypadku wyniku dodatniego w teście na obecność toksyny Clostridium difficile, lekarz zazwyczaj przerywa podawanie stosowanego antybiotyku i wprowadza odpowiednie leczenie antybiotykiem doustnym, takim jak metronidazol czy wankomycyna, w celu usunięcia C. difficile z przewodu pokarmowego.

C. difficile może być hodowane i izolowane z próbek kału, ale ich obecność nie mówi czy wytwarzają toksynę. Na tej podstawie nie można również rozróżnić pomiędzy kolonizacją (występującej u ludzi zdrowych), a nadmiernym wzrostem i zakażeniem C. difficile. W rozpoznaniu zapalenia jelita wywołanego przez C. difficile może być użyteczne badanie endoskopowe. Specjalista gastroenterolog może obserwować i jeżeli są obecne, pobrać wycinki (biopsja) z rzekomobłoniastych zmian.   

do góry


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana30.01.2013

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.