Co to jest?

Zespół Cushinga to zespół objawów będących wynikiem nieprawidłowo wysokiego stężenia kortyzolu. Kortyzol jest hormonem wytwarzanym przez korę, czyli zewnętrzną warstwę nadnerczy.  Nadnercza są trójkątnego kształtu gruczołami znajdującymi się na wierzchołku każdej z nerek. Nadnercza są częścią układu dokrewnego, czyli sieci gruczołów, które wytwarzają hormony oddziałujące na tkanki, narządy, w tym inne gruczoły oraz wspomagają kontrolę układów w całym organizmie. Kora nadnerczy wytwarza hormony steroidowe, takie jak kortyzol, aldosteron oraz androgeny nadnerczowe, głównie dehydroepiandrosteron (DHEA).

 

 

Kortyzol jest hormonem steroidowym, który wpływa m.in. na metabolizm tłuszczów, białek i stymuluje glukoneogenezę w wątrobie. Kortyzol określany jest mianem „hormonu stresu”, ponieważ jest wydzielany przez nadnercza w sytuacjach stresu emocjonalnego lub fizycznego, wpływa również na układ krążenia i układ odpornościowy. Kortyzol wydzielany jest zazwyczaj w cyklu dobowym. Jego największa aktywność występuje rano (około godziny 8.), a najmniejsza w okolicach północy. Wytwarzanie kortyzolu kontrolowane jest przez układ sprzężenia zwrotnego. Gdy aktywność kortyzolu jest mała, podwzgórze znajdujące się w dolnej części mózgu wytwarza hormon wyzwalający kortykotropinę (CRH). To pobudza mieszczącą się poniżej przysadkę mózgową do wytwarzania hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), który następnie stymuluje nadnercza do wytwarzania i uwalniania kortyzolu. Gdy aktywność kortyzolu jest duża, wytwarzanie CRH oraz ACTH ulega spowolnieniu. Powyższy rytm dobowy ulega zakłóceniu u osób pracujących w systemie zmianowym, które nie mają ustalonych stałych godzin snu.

Istnieje kilka przyczyn zespołu Cushinga:

  • Długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami (jatrogenny zespół Cushinga) - glikokortykosteoidy stosuje się m.in w leczeniu: astmy, reumatoidalnego zapalenia stawów, tocznia rumieniowatego układowego, chorób zapalnych, a także u pacjentów po przeszczepach narządów ( aby zapobiec odrzuceniu przeszczepionego narządu).
  • Guz przysadki wytwarzający ACTH (choroba Cushinga)
  • Pierwotna nadprodukcja kortyzolu, głównie przez nadnercza, spowodowana przez guz lub przerost kory nadnerczy (wzrost liczby komórek nadnercza)
  • Guz znajdujący się poza osią podwzgórze - przysadka wytwarzający ACTH (ektopowe wydzielanie ACTH)

Zespół Cushinga może dotknąć każdego, jednak najczęściej spotykany jest u osób dorosłych pomiędzy 20 a 50 rokiem życia. Częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Z rzadka pacjent może odziedziczyć zmutowane geny zwiększające ryzyko rozwinięcia się guzów układu dokrewnego (takich jak gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza typu 1 lub MEN-1), w tym guza nadnerczy i przysadki.

 

Następna strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 15.05.2013

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.