Co to jest?

Gruźlica (tuberculosis, TB, Tbc) jest chorobą zakaźną wywołaną przez prątka gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Gruźlica atakuje przede wszystkim płuca, lecz może zająć dowolny obszar organizmu, jak na przykład układ moczowy, ośrodkowy układ nerwowy, kości i/lub stawy, inne narządy, brzuch lub węzły chłonne. Gruźlica, która wraz z krwią rozprzestrzenia się w organizmie i zajmuje kolejne narządy nosi nazwę gruźlicy prosówkowej.

Choroba przenosi się drogą kropelkową, przez wydzieliny układu oddechowego, takie jak plwocina i „aerozole” powstające w czasie kaszlu, kichania, śmiechu lub oddychania. Najczęściej organizm ogranicza zakażenie do kilku komórek, w których bakterie pozostają żywe w nieaktywnej formie. Takie utajone zakażenie jest bezobjawowe, osoba zakażona nie jest też źródłem infekcji dla innych i w większości przypadków nie dochodzi do aktywacji choroby.

Jednak u niektórych pacjentów, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością, początkowe zakażenie prątkiem gruźlicy może bezpośrednio wywołać czynną gruźlicę. Z kolei u 10% osób z utajonym zakażeniem po pewnym czasie prątki zaczynają się namnażać, co również prowadzi do czynnej, postępującej formy choroby.

Przez tysiąclecia gruźlica była jedną z głównych przyczyn śmierci. Przed odkryciem antybiotyków znano ją pod nazwą suchoty, a osoby chore izolowano dożywotnio w specjalnych szpitalach (sanatoriach) Mimo, że zachorowalność na gruźlicę w Stanach Zjednoczonych znacznie spadła, na świecie gruźlica wciąż stanowi wiodącą przyczynę umieralności z powodu chorób zakaźnych.

Często nowe przypadki gruźlicy są odporne na antybiotyki (gruźlica wielolekooporna, inaczej MDR), co znacznie utrudnia leczenie. Nowe obawy wywołuje gruźlica odporna na leczenie (inaczej XDR), która jest jeszcze trudniejsza w leczeniu niż MDR. WHO oraz centra zapobiegania i kontroli chorób definiują gruźlicę XDR jako M. tuberculosis odporne na działanie izoniazydu i rifampicyny, leków z grupy fluorochinolonów oraz co najmniej jednego z trzech leków „drugiej-linii” podawanych w zastrzykach (amikacyna, kanamycyna lub kapreomycyna). Środowiska medyczne na świecie zajmują się ścisłym monitorowaniem przypadków XDR i podejmują wszelkie środki mające zapobiegać rozprzestrzenianiu się tej choroby.

W Stanach Zjednoczonych utajone zakażenie gruźlicą dotyczy obecnie 10-15 milionów osób. Czynną gruźlicę uważano za prawie wyeliminowaną do momentu powtórnego wzrostu zachorowań we wczesnych latach 1990. Większość z tych zachorowań dotyczyła osób żyjących w przeludnionych lub zamkniętych populacjach, np. w więzieniach, domach opieki i szkołach. Najbardziej narażone były osoby nie objęte odpowiednią opieką medyczną lub z chorobami upośledzającymi działanie układu immunologicznego: bezdomni, alkoholicy, narkomani stosujący narkotyki dożylnie, zakażeni HIV i chorzy na AIDS oraz pacjenci z przewlekłymichorobami nerek lub wątroby. Często nowe przypadki zachorowań wywołane były przez lekooporne szczepy prątka, co utrudniało leczenie. Liczba nowych zachorowań na gruźlicę w USA ponownie spadła dzięki ścisłemu nadzorowi służb medycznych, ale choroba ta pozostaje istotnym problemem zarówno w Stanach Zjednoczonych jak i na świecie.


Czynniki ryzyka

  • Nie każda osoba, która przeszła ekspozycję na prątki gruźlicy zostanie zarażona, i nie u każdego pacjenta z ukrytą infekcją dojdzie do jej aktywacji. Największe ryzyko aktywacji gruźlicy zachodzi w ciągu pierwszych pięciu lat od zarażenia. Ryzyko to jest większe, między innymi:
    • u osób przebywających w bliskim kontakcie z pacjentem z aktywną formą gruźlicy,
    • u imigrantów z krajów, w których często występuje gruźlica,
    • u dzieci poniżej 5 lat, u których wynik badania przesiewowego w kierunku gruźlicy był dodatni,
    • u osób które przebywają lub pracują z grupami ludzi o wyższej zachorowalności, takimi jak bezdomni, narkomani, czy populacjami zamkniętymi jak na przykład w szpitalach, więzieniach czy domach opieki,
    • u osób z osłabionymukładem odpornościowym, m.in:
      • osoby z HIV / AIDS
      • osoby z przewlekłymi chorobami takimi jak cukrzyca czy choroby nerek
      • biorcy przeszczepów oraz inni pacjenci przyjmujący leki immunosupresyjne
      • kobiety ciężarne
      • osoby starsze.

Następna strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 17.12.2013

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.