Co to jest?

Astma oskrzelowa jest przewlekłym stanem zapalnym, charakteryzującym się odwracalnym lub przynajmniej częściowo odwracalnym skurczem oskrzeli. Oskrzela to narządy w kształcie rurek, doprowadzające powietrze do płuc poprzez mniejsze rozgałęzienia zwane oskrzelikami. W przebiegu astmy dochodzi do obrzęku ścian oskrzeli i powstania stanu zapalnego. Powoduje to zwężenie dróg oddechowych i utrudnia oddychanie, powodując świszczący oddech, duszność lub kaszel. Podczas napadu astmy objawy te zaostrzają się ze względu na skurcz mięśni oskrzeli i wytwarzanie nadmiernych ilości śluzu. Zwężenie oskrzeli może znacznie ograniczyć dopływ powietrza do płuc. Powoduje to świszczący oddech, kaszel, ucisk w klatce piersiowej i utrudnione oddychanie. Przyczyny nie zostały do końca poznane, lecz wiadomo, że napady astmy najczęściej występują w nocy i rano. Ostry atak może stanowić zagrożenie życia pacjenta i często wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

W Stanach Zjednoczonych na astmę cierpi około 22 milionów ludzi, z czego 6 milionów to dzieci. Jest to jedna z najczęstszych chorób przewlekłych występujących u najmłodszych pacjentów. Przed pokwitaniem cierpi na nią więcej chłopców, a w okresie po pokwitaniu więcej dziewcząt. Choroba ta częściej występuje w środowisku miejskim. Nie ma metody zapobiegania ani całkowitego wyleczenia astmy, lecz można ją kontrolować tak, aby osoba chora mogła prowadzić normalne życie.

W klasyfikacji astmy rozróżnia się cztery stopnie, w zależności od jej nasilenia i częstości występowania objawów: sporadyczna, przewlekła lekka, przewlekła umiarkowana i przewlekła ciężka. U pacjentów z astmą sporadyczną napady występują sporadycznie, a pomiędzy atakami brak jest innych objawów. U chorych z astmą przewlekłą ciężką może zachodzić konieczność codziennego przyjmowania leków pozwalających kontrolować chorobę.

Dokładne przyczyny występowania astmy nie są znane, lecz wiadomo, że jest to kombinacja różnych czynników. Mechanizmy wywołujące różnią się osobniczo. Wielu chorych jest również uczulonych na niektóre substancje, a ekspozycja na alergen może prowokować atak. Oskrzela wykazują nadmierną reaktywność na alergeny wziewne w domu, pracy i otoczeniu chorego (pyłki, zanieczyszczenia, pleśń, roztocza, łupież zwierzęcy, karaluchy, cząstki, czy opary. Ataki astmy mogą również być wywołane stresem, silnymi emocjami (śmiech, płacz, złość), ćwiczeniami fizycznymi i zimnym powietrzem. W niektórych przypadkach przyczyną ataku mogą być pewne substancje, takie jak beta blokery i aspiryna, siarczany obecne w winie i suszonych owocach, lub infekcje.

Inne stany kliniczne i choroby płuc mogą dawać objawy podobne do astmy, współistnieć z nią i/lub ją potęgować. Stany takie jak choroba refluksowa przełyku (zwana również refluksem kwaśnym), mogą wywoływać lub wzmagać ataki astmy u niektórych chorych.
Wytyczne dotyczące astmy
W sierpniu 2007, Amerykański Instytut Serca, Płuc i Krwi (NHLBI) wspólnie z Amerykańskim Programem Edukacji i Prewencji Astmy (NAEPP) opublikował wytyczne dotyczące rozpoznawania i leczenia astmy (Expert Panel Report 3: Guidelines for the Diagnosis and Management of Asthma). Wytyczne te dotyczą przede wszystkim oceny i monitorowania przebiegu choroby, edukacji pacjentów i zachęcania ich do czynnej współpracy z lekarzem, kontrolowania czynników środowiskowych mogących wywołać lub nasilić napad oraz do zażywania leków. Wytyczne zalecają również przeprowadzenie oceny stanu zdrowia, ryzyka wystąpienia skutków ubocznych w wyniku przyjmowanych leków, czynników zaostrzających chorobę oraz upośledzenia czynności płuc.