WZW typu C - badania

Inne nazwy: anty-HCV, HCV RIBA, HCV RNA
Oficjalna nazwa: Diagnostyka wirusowego zapalenia wątroby typu C
Powiązane badania: WZW typu A - badania, WZW typu B - badania, ALT, AST

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Co oznacza wynik?

Co jeszcze należy wiedzieć?

 

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane? 

Badania HCV są wykorzystywane w badaniach przesiewowych oraz diagnozowaniu, monitorowaniu przebiegu choroby i ocenie skuteczności leczenia zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C (hepatitis C virus, HCV). Badania wykonuje się w przypadku osoby, która:

  • miała kontakt z krwią lub płynami ustrojowymi osoby zakażonej HCV
  • używała wspólnych igieł i strzykawek w celu dożylnej iniekcji narkotyków
  • ma nieprawidłowe wyniki badań panelu wątrobowego
  • ma objawy choroby wątroby, takie jak żółtaczka, ciemna barwa moczu, odbarwienie stolca, nudności, wymioty, niewyjaśniona utrata lub przyrost masy ciała
  • urodziła się w USA w latach 1945-1965*.

*Z danych Amerykańskiego Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) wynika, że blisko 75% wszystkich przypadków zakażeń HCV i 73% śmierci związanych z infekcją HCV w USA stwierdza się właśnie w grupie urodzonych w latach 1945-1965.

Badania na obecność HCV to:

  • Przeciwciała anty-HCV - badanie służy do wykrywania obecności przeciwciał przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, wskazując na kontakt z HCV. Badanie nie daje odpowiedzi na pytanie, czy badana osoba jest obecnie zakażona HCV, czy była zakażona w przeszłości i wyeliminowała wirusa. Wynik zwykle jest podawany jako   "dodatni" lub   "ujemny". W niektórych przypadkach dodatni, szczególnie "słabo dodatni" wynik może nie wiązać się z zakażeniem HCV. CDC rekomenduje potwierdzenie każdego słabo dodatniego wyniku testem HCV RIBA przed wydaniem wyniku.
     
  • Test VHC RIBA (metoda immunoblottingu z wykorzystaniem rekombinowanych białek wirusa) służy do potwierdzenia obecności przeciwciał przeciw HCV. W większości przypadków badanie to pozwala stwierdzić, czy dodatni wynik badania anty-HCV jest związany z zakażeniem HCV (test RIBA dodatni), czy jest fałszywie dodatni (test RIBA ujemny). W niektórych przypadkach wynik testu HCV RIBA może być wątpliwy. Podobnie jak anty-HCV, test RIBA nie odpowiada na pytanie, czy mamy do czynienia z aktywną infekcją, czy wirus został wyeliminowany z organizmu.
     
  • HCV RNA - badanie jakościowe - badanie wykrywa RNA wirusa we krwi. Dodatni wynik świadczy o toczącym się zakażeniu HCV. W przeszłości zwykle stosowano testy jakościowe, których wynik mógł być dodatni (obecność RNA wirusa) bądź ujemny (brak RNA wirusa). Badanie HCV RNA po leczeniu zapalenia wątroby typu C służy do sprawdzenia, czy wirus został wyeliminowany z organizmu pacjenta.
     
  • HCV RNA - badanie ilościowe (viral load) - badanie służy do określenia liczby kopii RNA wirusa we krwi. Badanie ilościowe jest stosowane przed i w czasie leczenia w celu monitorowania odpowiedzi na nie. Zwykle badanie wykonuje się kilka razy w ciągu pierwszych 3 miesięcy leczenia. Skuteczne leczenie prowadzi szybko (w ciągu 4-12 tygodni) do spadku liczby kopii wirusa przynajmniej o 99%, zwykle wirus jest wtedy niewykrywalny. Niektóre nowe testy ilościowe wykrywają bardzo niski poziom wirusowego RNA. Laboratoria używające takich testów często nie wykonują już badań jakościowych.
     
  • Genotypowanie wirusa - badanie służy do określenia genotypu HCV. Istnieje 6 podstawowych typów HCV. Najczęściej występujący genotyp 1 jest bardziej oporny na leczenie niż genotypy 2 i 3. Osoby zakażone HCV o genotypie 1 wymagają zwykle dłuższego leczenia (48 tygodni w porównaniu z 24 tygodniami w przypadku genotypu 2 i 3). Genotypowanie często zleca się przed rozpoczęciem leczenia, co pozwala w pewnym stopniu przewidzieć szansę powodzenia i długość leczenia.

do góry

W jakich przypadkach badanie jest zlecane?  

CDC zaleca badania w kierunku zakażenia HCV w następujących grupach:

  • osoby przyjmujące dożylnie narkotyki (obecnie lub w przeszłości)
  • osoby, którym przetaczano krew i biorcy przeszczepów (przed 1992*)
  • osoby leczone koncentratami czynników krzepnięcia (przed 1987)
  • osoby przewlekle dializowane
  • dzieci kobiet zakażonych HCV
  • pracownicy służby zdrowia i służb publicznych, u których doszło do zakłucia używaną igłą lub zranienia innym ostrym narzędziem albo ekspozycji błon śluzowych lub uszkodzonej skóry na krew HCV-dodatnią
  • pacjenci z przewlekłą chorobą wątroby,
  • pacjenci urodzeni w USA w latach 1945–1965, niezależnie od innych czynników ryzyka.

* W 1992 w USA wprowadzono badania dawców krwi na obecność HCV. Od tego czasu każda jednostka krwi, w której stwierdzona zostanie obecność wirusa jest niszczona. Podobne zasady obowiązują w Polsce. Ryzyko przeniesienia zakażenia w wyniku transfuzji krwi szacuje się obecnie na 1 przypadek na 2 mln przetoczonych jednostek krwi.

W większości przypadków zakażenie HCV przebiega bez zauważalnych objawów. U około 10-20% osób występuje zmęczenie, ból w nadbrzuszu, spadek apetytu i żółtaczka. Jeśli pacjent zgłosi się do lekarza może zostać wykonane badanie w kierunku zakażenia HCV.

Dodatni, szczególnie słabo dodatni wynik anty-HCV, powinien być zweryfikowany za pomocą testu HCV RIBA. Test jakościowy HCV RNA często zleca się u pacjentów z przeciwciałami anty-HCV, aby sprawdzić, czy mają aktywne zakażenie. Ilościowy test HCV RNA (HCV viral load) i genotypowanie wirusa są przydatne w planowaniu leczenia. Ilościowe badanie HCV RNA służy też do oceny skuteczności leczenia.

do góry

Co oznacza wynik? 

Interpretację wyników badań na obecność zakażenia HCV zamieszczono w tabeli. Silnie dodatni wynik testu na obecność przeciwciał przeciw HCV oznacza najprawdopodobniej zakażenie HCV, nawet jeśli dana osoba nie wie, kiedy została zakażona (przebieg infekcji był łagodny).

Dodatni test RIBA potwierdza dodatni wynik badania anty-HCV (i przebyte zakażenie wirusem); wynik ujemny oznacza, że anty-HCV był fałszywie dodatni, tzn. dana osoba nie miała kontaktu z HCV.

Dodatni wynik HCV RNA oznacza aktywne zakażenie HCV. W niektórych przypadkach ujemny wynik badania HCV RNA może wynikać ze zbyt małej liczby cząstek wirusa. 

Przeciwciała anty-HCV

HCV RIBA HCV RNA, jakościowy Zakażenie HCV
Ujemny     Brak zakażenia lub, rzadko, zbyt mała produkcja przeciwciał
Dodatni Ujemny   Brak zakażenia, prawdopodobnie wynik fałszywie dodatni
Dodatni Trzeba wykonać Ujemny Prawdopodobnie brak zakażenia, przebyte zakażenie lub niska liczba kopii RNA HCV
Dodatni Dodatni Ujemny Przebyte zakażenie lub niska liczba kopii RNA HCV
Dodatni lub słaby lub wątpliwy Nie wykonano lub dodatni Dodatni Aktualne zakażenie
Wątpliwy lub dodatni Wątpliwy Ujemny Brak zakażenia, przebyte zakażenie lub niska liczba kopii RNA HCV


Badanie liczby kopii RNA wirusa HCV (HCV viral load) może być wskaźnikiem skuteczności leczenia. Wysoka lub wzrastająca liczba kopii RNA wirusa może świadczyć o braku skuteczności leczenia, a spadek liczby kopii pozwala sądzić, że leki skutecznie hamują replikację wirusa. Utrzymywanie się wyniku ujemnego testu przez 24 tygodnie po zakończeniu leczenia oznacza pozytywną odpowiedź na leczenie.

Badania genotypu HCV pozwalają określić, który typ wirusa jest odpowiedzialny za zakażenie, co ma wpływ na wybór sposobu i czasu trwania leczenia. Znanych jest co najmniej 6 genotypów HCV, określanych numerami od 1 do 6. Dodatkowo wyróżniono co najmniej 50 podtypów.

do góry

Co jeszcze należy wiedzieć? 

Przeciwciała przeciw HCV zwykle pojawiają się po kilku miesiącach od momentu zakażenia; są one obecne zawsze w późniejszych etapach choroby.
U około 25% pacjentów zakażonych wirusem HIV stwierdza się współwystępowanie zakażenia HCV. U tych osób choroba wątroby postępuje szybciej i ma cięższy przebieg.

do góry


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana05.02.2013

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.