Przeciwciała przeciwko ANCA/MPO/PR3

Inne nazwy: Przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofili (ANCA); c-ANCA; p-ANCA; proteaza serynowa 3; MPO; PR3; autoprzeciwciała przeciwcytoplazmatyczne; 3-ANCA; PR3-ANCA; MPO-ANCA
Oficjalna nazwa: przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofili, przeciwciała przeciwko mieloperoksydazie, przeciwciała przeciwko proteazie serynowej 3
Powiązane badania: Autoprzeciwciała, Morfologia, Badanie ogólne moczu

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Co oznacza wynik?

Co jeszcze należy wiedzieć?

 

 W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?

Badanie ANCA zleca się w celu oceny stanu pacjenta z objawami mogącymi wskazywać na autoimmunizacyjne zapalenie naczyń. Zleca się je jako badanie samodzielne, lub w połączeniu z dwoma następującymi testami wykorzystywanymi w diagnostyce różnicowej chorób autoimmunizacyjnych:

Czasami w procesie diagnostycznym dodatkowo wykonuje się inne oznaczenia takie jak OB (odczyn opadania krwinek czerwonych) – w celu wykrycia stanu zapalnego, morfologia – w celu pomiaru liczby białych i czerwonych krwinek, czy też badanie ogólne moczu, BUN (azot mocznikowy we krwi) oraz kreatynina – w celu oceny czynności nerek.

Czasami oznaczenie ANCA zleca się w celu monitorowania przebiegu choroby, odpowiedzi na leczenie i/lub wykrycia wznowy.

do góry

W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Badanie ANCA i/lub MPO i PR3 zleca się u pacjentów z podejrzeniem układowego autoimmunizacyjnego zapalenia naczyń, szczególnie, jeżeli objawy wskazują na ziarniniaka Wegenera lub mikroskopowe zapalenie naczyń. We wczesnym stadium objawy mogą być niewyraźne lub nieswoiste, takie jak gorączka, zmęczenie, spadek masy ciała, ból mięśni i/lub stawów oraz nocne poty.

W miarę postępu choroby uszkodzenie naczyń krwionośnych może spowodować objawy przedmiotowe i objawy podmiotowe związane z powikłaniami w obrębie tkanek i narządów. Na przykład:

  • Oczy — zaczerwienienie, podrażnienie, zapalenie spojówek, zaburzenia widzenia (widzenie niewyraźne, utrata wzroku)
  • Uszy — utrata słuchu
  • Nos — uporczywa wydzielina z nosa lub inne objawy ze strony górnych dróg oddechowych
  • Skóra — wysypka i/lub ziarniniaki
  • Płuca — kaszel i/lub problemy oddechowe
  • Nerki — patologiczne (podwyższone) stężenie białka w moczu

W niektórych laboratoriach wykonuje się wszystkie trzy oznaczenia - ANCA, MPO i PR3, w formie panelu. W innych oznaczenie MPO i PR3 wykonuje się tylko, jeżeli wynik badania ANCA jest dodatni.

Badania można również wykonywać okresowo, w celu monitorowania stanu zdrowia pacjenta z autoimmunizacyjnym zapaleniem naczyń.

do góry
 

Co oznacza wynik?

Wyniki oznaczenia ANCA należy interpretować z dużą ostrożnością, rozpatrując jednocześnie kilka czynników dodatkowych. W procesie diagnostycznym lekarz musi wziąć pod uwagę kliniczne objawy przedmiotowe i objawy podmiotowe oraz wyniki innych badań, np. obrazowych.


Dodatni wynik badania ANCA, PR3 i/lub MPO wspomaga rozpoznanie układowego autoimmunizacyjnego zapalenia naczyń oraz różnicowanie jego rodzajów. Jednak w celu potwierdzenia rozpoznania często niezbędne jest wykonanie biopsji miejsca objętego chorobą. Jeżeli wyniki badań są ujemne, prawdopodobieństwo obecności autoimmunizacyjnego zapalenia naczyń u pacjenta jest mniejsze.

Zazwyczaj badanie ANCA wykonuje się metodą mikroskopii immunofluorescencyjnej. Próbki surowicy miesza się z neutrofilami, aby umożliwić ewentualnym autoprzeciwciałom obecnym w próbce, reakcję z komórkami. Próbkę umieszcza się na szkiełku laboratoryjnym i wybarwia fluorescencyjnym barwnikiem. Następnie szkiełko umieszcza się pod mikroskopem i poddaje się ocenie powstały wzór/typ świecenia.

Wzory ANCA:

  • Typ okołojądrowy (p-ANCA) – największe natężenie fluorescencji występuje w okolicy jądra. W około 90% próbek ze wzorem p-ANCA obecne są przeciwciała przeciwko MPO.
  • Typ cytoplazmatyczny (c-ANCA) – widoczna jest fluorescencja całej cytoplazmy komórkowej. W około 85% próbek ze wzorem c-ANCA obecne są przeciwciała przeciwko PR3.
  • Typ ujemny ANCA — bardzo słaba fluorescencja lub jej brak.
  • Atypowy p-ANCA — występuje u większości pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego oraz u niektórych pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna oraz reumatoidalnym zapaleniem stawów.

Jeżeli wynik oznaczenia ANCA jest dodatni, wykonuje się dodatkowe badania w celu określenia miana – czyli ilości obecnych przeciwciał. W celu określenia miana próbkę surowicy rozcieńcza się kolejno w kilku etapach i w każdym rozcieńczonym roztworze oznacza się obecność przeciwciał. Najwyższe rozcieńczenie, które daje wynik dodatni to właśnie miano przeciwciał. Na przykład, jeżeli wynik oznaczenia w surowicy jest dodatni przy rozcieńczeniu 64-krotnym, miano wynosi 1:64. Im wyższe miano, tym większa ilość przeciwciał jest obecna we krwi.

Dodatkowo, inną metodą, można również wykonać badania swoiste dla przeciwciał przeciwko MPO i PR3:

  • Dodatni wynik oznaczenia przeciwciał przeciwko PR3 oraz dodatni c-ANCA lub p-ANCA występuje u ponad 80% pacjentów z ziarniniakiem Wegenera.
  • Dodatni wynik oznaczenia przeciwciał przeciwko MPO oraz dodatni p-ANCA występują w mikroskopowym zapaleniu naczyń, kłębuszkowym zapaleniu nerek, zespole Churga-Straussa oraz zespole Goodpasture’a. Przeciwciała MPO oraz p-ANCA mogą również występować w innych chorobach autoimmunizacyjnych , takich jak układowy toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów czy zespół Sjogrena.

W tabeli podano, jakie wyniki mogą występować w niektórych stanach zapalnych naczyń krwionośnych. 

Choroba

% pacjentów z c-ANCA (przeciwciała przeciwko PR3)

% pacjentów z p-ANCA (przeciwciała przeciwko MPO)

Ziarniniak Wegenera

90% w aktywnym stadium choroby, 60-70% w stadium nieaktywnym

Poniżej 10%

Mikroskopowe zapalenie naczyń

30%

60%

Zespół Churga-Straussa

Rzadko

50-80%

Guzkowe zapalenie tętnic

Rzadko

Rzadko

Wraz z upływem czasu poziom ANCA może ulegać zmianom. Czasami stanowi on ogólny wskaźnik w monitorowaniu aktywności choroby i/lub odpowiedzi na leczenie.

do góry
 

Co jeszcze należy wiedzieć?

Zazwyczaj w celu potwierdzenia rozpoznania autoimmunizacyjnego zapalenia naczyń niezbędne jest wykonanie biopsji naczynia objętego chorobą. 

do góry
 


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana08.08.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.