T4

Inne nazwy: tyroksyna, całkowita T4, wolna T4 (FT4)
Oficjalna nazwa: tyroksyna, całkowita T4, wolna T4 (FT4)
Powiązane badania: Przeciwciała przeciwtarczycowe, TSH, T3

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Co oznacza wynik?

Co jeszcze należy wiedzieć?

 

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?

Oznaczanie całkowitej ilości T4 zostało w przeważającej części zastąpione oznaczeniem jej wolnej formy (FT4). Pomimo to oznaczenie stężenia T4 we krwi pozwala odpowiedzieć na pytanie: czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo? Zatem oznaczenie poziomu T4 pomaga rozpoznać niedoczynność lub nadczynność tarczycy.

Badanie jest bardzo przydatne, lecz na jego wynik wpływa ilość białek w krwiobiegu mogących związać się z hormonem. Oznaczenie wolnej T4 jest nowszym testem, który nie jest wrażliwy na poziom białek. Z uwagi na to, że wolna T4 jest aktywną formą tyroksyny, uznaje się ją za dokładniejsze odzwierciedlenie działania hormonów tarczycy, a jej oznaczenie w wielu przypadkach zastępuje oznaczenie całkowitej T4. Bez względu na rodzaj oznaczenia tyroksyny, wykonuje się je łącznie lub w następstwie oznaczenia TSH. Pozwala to ustalić czy układ sprzężenia zwrotnego działa prawidłowo, a wyniki pomagają rozróżnić różne przyczyny niedoczynności i nadczynności tarczycy. Czasami oznaczenie T3 zleca się również w celu uzyskania dodatkowych informacji diagnostycznych.

Oznaczenie T4 i TSH zleca się, jako pomoc w ocenie stanu pacjenta z wolem tarczycy oraz w diagnostyce niepłodności u kobiet. Jeżeli lekarz podejrzewa chorobę tarczycy o podłożu autoimmunizacyjnym, może zlecić oznaczenie przeciwciał preciwtarczycowych łącznie z oznaczeniem T4. U osób z rozpoznanymi zaburzeniami czynności tarczycy można zlecić oznaczenie T4 i / lub TSH w celu monitorowania czynności tarczycy.
 

do góry

W jakich przypadkach badanie jest zlecane? 

Oznaczanie całkowitej ilości T4 lub wolnej frakcji FT4 jest zwykle zlecane przez lekarzy po wcześniejszym stwierdzeniu we krwi chorego nieprawidłowego, wysokiego lub niskiego poziomu TSH.

Czasami oznaczenie T4 zleca się łącznie z TSH w celu dokładniejszej oceny działania układu sprzężenia zwrotnego. Testy te zleca się zazwyczaj u pacjenta z objawami niedoczynności lub nadczynności tarczycy.

Objawy nadczynności tarczycy to między innymi:

  • przyspieszony rytm serca
  • niepokój
  • utrata masy ciała
  • bezsenność
  • drżenie rąk
  • osłabienie
  • biegunka (czasami)
  • wrażliwość na światło, zaburzenia widzenia
  • obrzęk wokół oczu, suchość i podrażnienie gałek ocznych, czasami wytrzeszcz oczu


Objawy niedoczynności tarczycy to między innymi: 

  • przyrost masy ciała
  • suchość skóry
  • zatwardzenie
  • nietolerancja zimna
  • obrzęk tkanki podskórnej
  • utrata włosów
  • przemęczenie
  • nieregularne miesiączki u kobiet.

Ciężka, nieleczona forma niedoczynności tarczycy (inaczej obrzęk śluzowaty) może prowadzić do niewydolności serca, ataków drgawkowych i śpiączki. Niedoczynność tarczycy u dzieci prowadzi do zahamowania wzrostu i opóźnienia rozwoju seksualnego.

Czasami T4 oznaczenia stanowią badania przesiewowe podczas rutynowych badań krwi, lecz nie ma zgodności co do wieku, od jakiego należy rozpocząć te badania i w jakich przypadkach są one przydatne. U osób z rozpoznaną chorobą tarczycy oznaczenie TSH i czasami T4 wykonuje się w pewnych odstępach czasu w celu monitorowania skuteczności leczenia. U kobiet ciężarnych z chorobami tarczycy badania zleca się zazwyczaj na początku i pod koniec ciąży oraz po porodzie, w celu monitorowania stanu matki i dzieck

do góry
 

Co oznacza wynik?

UWAGA: Dla tego oznaczenia nie ustalono standardowych zakresów referencyjnych. Ze względu na to, że wartości referencyjne zalezą od wielu czynników takich jak: wiek, płeć, badana populacja, metoda oznaczenia, wyniki przedstawione jako wartości liczbowe mają różne znaczenie w różnych laboratoriach. Wynik powinien zawierać zakres referencyjny dla konkretnego oznaczenia. Lab Tests Online zaleca, aby pacjent przedyskutował wyniki testu z lekarzem. Dodatkowe informacje na temat zakresów referencyjnych są dostępne w rozdziale  Zakresy referencyjne i ich znaczenie.

Wysokie stężenie wolnej frakcji FT4 lub całkowitej ilości T4 może wskazywać na nadmierną aktywność hormonalną gruczołu tarczowego (nadczynność tarczycy).

Nieprawidłowo niskie stężenia wolnej frakcji FT4 lub całkowitej ilości T4 mogą wskazywać obniżoną aktywność hormonalną tarczycy (niedoczynność tarczycy).

Same wyniki badań nie stanowią o rozpoznaniu, lecz zazwyczaj powodują wykonanie kolejnych badań w celu rozpoznania przyczyny niedoboru lub nadmiaru T4. Zarówno obniżone jak i podwyższone wyniki T4 są związane z różnymi przejściowymi i przewlekłymi chorobami tarczycy. Niski poziom T4 w połączeniu z niskim poziomem TSH lub wysoki poziom T4 i TSH może wskazywać na zaburzenia w obrębie przysadki.

W tabeli podano możliwe wyniki oraz ich prawdopodobne znaczenie: 

Stężenie TSH

Stężenie  T4

Stężenie T3

Interpretacja

Wysokie

Prawidłowe

Prawidłowe

Skąpoobjawowa niedoczynność tarczycy

Wysokie

Niskie

Niskie lub prawidłowe

Niedoczynność tarczycy

Niskie

Prawidłowe

Prawidłowe

Skąpoobjawowa nadoczynność tarczycy

Niskie

Wysokie lub prawidłowe

Wysokie lub prawidłowe

Nadczynność tarczycy

Niskie

Niskie lub prawidłowe

Niskie lub prawidłowe

Choroba niezwiązana z tarczycą, rzadko występująca przysadkowa (wtórna) niedoczynność tarczycy

do góry
 

Co jeszcze należy wiedzieć? 

Wiele stosowanych leków może interferować z oznaczeniami T4 (tzn. zwiększać lub zmniejszać wartość otrzymanego wyniku). Należą do nich estrogeny, środki antykoncepcyjne, leki przeciwpadaczkowe i stosowana w dużych dawkach aspiryna. Dlatego zawsze należy informować lekarza o zażywanych lekach.

Warto też wiedzieć, że te same stosowane środki farmakologiczne nie mają większego wpływu na wyniki oznaczeń wolnej frakcji FT4.

do góry


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana25.10.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.