Elektroforeza i immunofiksacja

Inne nazwy: elektroforeza białek surowicy, elektroforeza białek moczu, SPE, IFE
Oficjalna nazwa: Elektroforeza białek, Immunofiksacja
Powiązane badania: Albumina, Współczynnik albuminowo-globulinowy, Badanie przeciwciał

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?

Co oznacza wynik?

Co jeszcze należy wiedzieć?

 

W jakich przypadkach badanie jest wykonywane? 

Elektroforeza stosowana jest w celu wykrycia nieprawidłowych białek, wykrycia braku określonego białka oraz sprawdzenia, czy któraś z grup białek nie występuje w zbyt dużej lub zbyt małej ilości.

Zmiany w obrazie rozdziału białek mogą pomóc w rozpoznaniu niektórych chorób. Obecność nieprawidłowego białka (paraproteina, białko monoklonalne) ma istotną wartość diagnostyczną i stanowi dowód na obecność choroby. W celu ustalenia rozpoznania tej choroby wykonywane są kolejne badania.

do góry

W jakich przypadkach badanie jest zlecane? 

Lekarz może zlecić wykonanie elektroforezy białek w celach diagnostycznych lub w ramach monitorowania skuteczności leczenia. W celach diagnostycznych może zostać zlecona po uzyskaniu nieprawidłowych wyników innych badań lub też jako jedno z pierwszych badań u osoby z określonymi objawami chorobowymi.

Elektoforeza białek surowicy może zostać zlecona na przykład w przypadkach:

  • nieprawidłowego poziomu białka całkowitego i/lub albuminy, zwiększonego wydalania białka wraz z moczem, podwyższonego stężenia wapnia oraz obniżonej liczby krwinek białych lub czerwonych
  • kiedy objawy sugerują występowanie stanu zapalnego, chorób autoimmunologicznych, ostrych lub przewlekłych zakażeń, chorób nerek niektórych chorób wątroby lub utratę białka
  • występowania objawów charakterystycznych dla szpiczaka mnogiego, takich jak: ból kości, niewyjaśnione złamania kości, niedokrwistość, przemęczenie oraz nawracające zakażenia w celu wykrycia nieprawidłowego prążka (białka monoklonalnego) w obrębie frakcji beta lub gamma globulin; dla potwierdzenia obecności i w celu identyfikacji nieprawidłowej immunoglobuliny przeprowadza się dodatkowo immunofiksację
  • monitorowania przebiegu oraz skuteczności leczenia szpiczaka mnogiego aby sprawdzić, czy zmniejsza się ilość białka monoklonalnego.

Elektroforezę białek moczu zleca się w przypadku:

  • zwiększonego wydalania białek z moczem w celu oceny ich źródła; elektroforeza może pomóc w określeniu czy białka pochodzą z krwi (prawdopodobne uszkodzenie nerek), czy też są wytwarzane przez nowotworowe komórki plazmatyczne (jak w szpiczaku mnogim)
  • podejrzenia szpiczaka mnogiego w celu sprawdzenia czy monoklonalne immunoglobuliny lub ich fragmenty są wydalane z moczem; identyfikacja immunoglobuliny w moczu wymaga wykonania immunofiksacji.

Elektroforezę białek płynu mózgowo-rdzeniowego zleca się w przypadku:

  • poszukiwania prążków charakterystycznych dla stwardnienia rozsianego; tzw. prążki oligoklonalne to frakcje białek obecne w rozdziale elektroforetycznym płynu mózgowo-rdzeniowego, ale niewidoczne w rozdziale surowicy; występują u większości chorych na stwardnienie rozsiane, a także u osób z innymi stanami zapalnymi mózgu
  • badania osób z silnymi i długotrwałymi bólami głowy lub innymi objawami neurologicznymi, które mogą wskazywać na stan zapalny w ośrodkowym układzie nerwowym.

Immunofiksację zleca się w przypadku wykrycia nieprawidłowego prążka w rozdziale elektroforetycznym surowicy, moczu lub płynu mózgowo-rdzeniowego w celu potwierdzenia obecności oraz identyfikacji białka monoklonalnego.

do góry

Co oznacza wynik?

UWAGA: Dla tego oznaczenia nie ustalono standardowych przedziałów referencyjnych. Ze względu na to, że wartości referencyjne zależą od wielu czynników takich jak: wiek, płeć, badana populacja, metoda oznaczenia, wyniki przedstawione jako wartości liczbowe mają różne znaczenie w różnych laboratoriach. Wynik powinien zawierać przedział referencyjny dla konkretnego oznaczenia. LabTests Online zaleca, aby pacjent przedyskutował wyniki testu z lekarzem. Dodatkowe informacje na temat przedziałów referencyjnych są dostępne w rozdziale Przedziały referencyjne i ich znaczenie.

Elektroforeza białek pozwala w przybliżeniu ocenić ilość każdej z frakcji białkowych oraz wykryć obecność białek nieprawidłowych. Wartość badania elektroforetycznego białek polega na możliwości oceny proporcji pomiędzy nimi, co uwidocznione jest na wykresie graficznym. Immunofiksacja natomiast pozwala na potwierdzenie obecności nieprawidłowej immunoglobuliny i identyfikację białka monoklonalnego (określenie klasy przeciwciał i typu łańcucha lekkiego). 
Określone stany lub jednostki chorobowe mogą charakteryzować się obniżeniem lub wzrostem poziomu różnych białek w surowicy. 

Najważniejsze przyczyny zmian w elektroforezie białek surowicy

Nazwa białka

Poziom podwyższony

Poziom obniżony

Albuminy

-odwodnienie

-niedożywienie, 

-zaburzenia wchłaniania, 

-ciąża,

-choroby nerek (szczególnie zespół nerczycowy),

-stany zapalne, 

-zespoły utraty białek

Alfa1- globuliny

-ostre lub przewlekłe stany    zapalne

-wrodzona rozedma (niedobór α1-antytrypsyny, rzadka choroba genetyczna),

-poważna choroba wątroby

Alfa2- globuliny

-choroba nerek (zespół nerczycowy),

-ostry lub przewlekły stan zapalny

 

-niedożywienie, 

lub zaawansowane choroby wątroby

-hemoliza (rozpad czerwonych krwinek)

Beta-globuliny

-hipercholesterolemia,

-niedokrwistość z niedoboru żelaza, 

-niektóre przypadki szpiczaka mnogiego,

-MGUS (gammapatia monoklonalna o nieustalonym znaczeniu)

-niedożywienie,

-marskość wątroby

Gamma-globuliny

1. Poliklonalna: 

-przewlekły stan zapalny, 

-reumatoidalne zapalenie stawów,

-układowy toczeń rumieniowaty,

-marskość wątroby,

-przewlekłe choroby wątroby,

-ostre lub przewlekłe zakażenie,

-szczepienia w ostatnim okresie.

2. Monoklonalna: 

-makroglobulinemia Waldenströma, 

-chłoniaki, zwłaszcza szpiczak mnogi

-gammapatie monoklonalne o nieustalonym znaczeniu (MGUS)

-różne rodzaje wrodzonych zaburzeń odporności, 

- nabyte upośledzenie odporności

 

 

 
Elektroforeza moczu

W warunkach prawidłowych z moczem wydalana jest bardzo mała ilość białka. U zdrowych osób, przy użyciu rutynowych testów, białko nie jest wykrywalne. Są 3 główne przyczyny zwiększonego wydalania białka z moczem. 

  • Uszkodzenie kłębuszków nerkowych; prawidłowo w kłębuszkach nerkowych filtrowana jest płynna część krwi i białka drobnocząsteczkowe, a komórki i białka o odpowiednio dużej masie cząsteczkowej zostają we krwi; uszkodzenie bariery filtracyjnej powoduje przedostawanie się do moczu albuminy i innych białek krwi.
  • Uszkodzenie cewek nerkowych; prawidłowo w cewkach dochodzi do wchłaniania zwrotnego i degradacji białek drobnocząsteczkowych, które dostały się do moczu w kłębuszkach; uszkodzenie cewek nerkowych powoduje pozostawanie tych białek w moczu. 
  • Przechodzenie do moczu białek drobnocząteczkowych z krwi przy ich nieprawidłowo wysokim stężeniu we krwi krążącej; na przykład wolne łańcuchy lekkie immunoglobulin, mioglobina lub hemoglobina są filtrowane do moczu w kłębuszkach nerkowych. Przy dużym stężeniu tych białek w filtracie przekroczone zostają możliwości cewek do ich eliminacji z moczu. 


Elektroforeza płynu mózgowo-rdzeniowego

  • Obecność wielu prążków we frakcji immunoglobulin IgG, które nie są wykrywalne w surowicy (prążki oligoklonalne) jest markerem stwardnienia rozsianego.
  • Zwiększenie frakcji immunoglobulin poliklonalnych może wskazywać na zakażenie.


Immunofiksacja

Identyfikuje się typ nieprawidłowej immunoglobuliny, która została uprzednio wykryta w postaci prążka monoklonalnego w elektroforezie białek surowicy. Określa się typ łańcucha ciężkiego (IgG, IgM lub IgA) oraz typ łańcucha lekkiego (kappa lub lambda).

do góry
 

Co jeszcze należy wiedzieć? 

Przyjęcie szczepionek w ciągu ostatnich sześciu miesięcy lub takie leki, jak fenytoina, prokainamid, doustne środki antykoncepcyjne, metadon oraz podawana ze wskazań lekarskich gamma-globulina mogą spowodować wzrost poziomu immunoglobulin.

Kwas acetylosalicylowy, dwuwęglany, chlorpromazyna, kortykosteroidy i neomycyna mogą mieć również wpływ na wynik elektroforezy białek.

 

do góry


Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana24.08.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.