Co to jest?

Przeciwciała są częścią układu immunologicznego (układu odpornościowego) organizmu. Są to białka, nazywane immunoglobulinami, które pomagają w ochronie nas przed mikroskopowymi"najeźdźcami", wirusami, bakteriami, substancjami chemicznymi lub toksynami. Jest pięć odrębnych klas immunoglobulin (IgM, IgG, IgA, IgE i IgD). Trzy najczęściej oznaczane to przeciwciała IgM wytwarzane na początku zakażenia, przeciwciała IgG, które produkowane są później i mogą utrzymywać się we krwi przez lata i przeciwciała IgE głównie związane z alergiami.

Każde wyprodukowane przeciwciało jest unikalne, jedyne w swoim rodzaju. Wytwarzane jest, aby rozpoznać określoną strukturę chemiczną występującą na powierzchni komórki lub cząstki, która wtargnęła do organizmu. Struktura ta nazywana jest antygenem. Przeciwciało, które połączy się z powierzchnią jest jak flaga dla układu immunologicznego, wskazująca cel, miejsce destrukcji najeźdźcy.

Jeżeli zetknięcie się z antygenem nastąpiło pierwszy raz, odpowiedź układu immunologicznego tj. skopiowanie i wytworzenie wystarczającej do zwalczenia infekcji, ilości swoistych przeciwciał wymaga około 2 tygodni. W tym czasie są to zwykle przeciwciała IgM. Po przejściu pierwszego incydentu, organizm zachowuje wytworzoną kopię i małą ilość przeciwciał (mieszanina IgM i IgG) jako zapas. Zapas ten pozwala układowi odpornościowemu"pamiętać" i można go zmierzyć we krwi lub  czasami w płynie mózgowo-rdzeniowym, jako miano przeciwciał IgG. Przy następnym kontakcie organizmu z tym samym antygenem, odpowie on znacznie szybciej i silniej, wytwarzając głównie ochronne przeciwciała klasy IgG.

W ochronie przed zakażeniem użyteczne są szczepionki ponieważ dzięki nim nie jest potrzebny czas na wytworzenie przeciwciał.

Stosując albo osłabiony drobnoustrój, albo białko, które organizm rozpoznaje jako antygen, stanowią one bezpieczny, pierwszy kontakt z mikroorganizmem odpowiedzialnym za powszechnie występujące zakażenia u ludzi. Szczepionki pobudzają odpowiedź immunologiczną do tworzenia przeciwciał przeciw wybranym chorobom i wytwarzają ich tyle aby zapewnić długotrwałą ochronę (odporność immunologiczną). Czasami stosuje się dodatkowe wstrzyknięcie szczepionki (doszczepianie dawką przypominającą), aby wzrósł poziom przeciwciał we krwi tak, aby zapewnił odpowiednią ochronę. Ponieważ przeciwciała z czasem stopniowo zanikają, zastosowane po kilku, kilkunastu latach doszczepienie (podanie dawki przypominającej) pomaga utrzymać odporność.  W niektórych zakażeniach przeciwciała nie niszczą infekcji, jak ma to miejsce w przypadku HIV i zapalenia wątroby typu C.

Prawidłowe wytwarzanie swoistych przeciwciał (skierowanie przeciw właściwym antygenom) zależne jest od zdolności organizmu do rozróżnienia"własny" i"obcy", aby prawidłowo rozpoznać zagrożenie. Czasami układ immunologiczny może wytwarzać przeciwciała IgE przeciw obcym substancjom, które zwykle u większości ludzi nie powodują reakcji, prowadząc do alergii na żywność, zwierzęta lub alergię oddechową. Ponadto, układ odpornościowy tych ludzi może reagować na antygeny przetaczanej im podczas transfuzji krwi lub na antygeny przeszczepianych narządów prowadząc do ich odrzucenia.

Zwykle, układ immunologiczny uczy się rozpoznawać i ignorować antygeny własnych narządów, tkanek i komórek, ale czasami może błędnie rozpoznać część swojego organizmu jako obcą i wytworzyć autoprzeciwciała. Odpowiedź autoimmunologiczna może zaatakować jeden narząd (np. tarczycę) albo układ i może wtedy dojść do choroby autoimmunologicznej.