Osteoporoza

Osteoporoza jest wszędzie na świecie   rosnącym problemem.  Według Amerykańskiej Fundacji Osteoporozy, cierpi na nią 10 milionów Amerykanów a 34 miliony znajdują się w grupie ryzyka. Szacuje się również, że u połowy kobiet powyżej 50. roku życia dojdzie do złamania kości w wyniku osteoporozy. To samo dotyczy jednego na czterech mężczyzn.  W Polsce częstość występowania osteoporozy po 50 rokużycia okresla się na 40% u kobiet i 13% u mężczyzn. Liczbę złamań osteoporotycznych w Polsce szacuje się na około 150 tysięcy rocznie, z tego najwięcej jest złamań kręgów.

Podeszły wiek niesie ze sobą wzrost ryzyka złamań oraz zmniejszającą się zdolność organizmu do gojenia się kości. U osób starszych złamanie kości biodrowej, kręgosłupa czy nadgarstka często jest przyczyną wpływającej na samopoczucie i izolującej od społeczeństwa spirali bólu, niesprawności i deformacji szkieletu. Unieruchomienie często oznacza utratę niezależności i konieczność długotrwałej opieki nad chorym.

Z uwagi na to, że osteoporoza rozwija się bezobjawowo aż do momentu wystąpienia złamania, chory nie zdaje sobie sprawy z ryzyka, na jakie jest narażony. Uświadomienie sobie, że kości stały się niebezpiecznie porowate i rozpoczęcie leczenia zmniejsza ryzyko złamania. 
 

Czynniki Ryzyka

Następujące czynniki zwiększają ryzyko utraty masy kostnej i wystąpienia osteoporozy:

  • Płeć żeńska
  • Podeszły wiek
  • Drobna budowa ciała
  • Rasa biała lub pochodzenie azjatyckie
  • Historia osteoporozy lub złamań kości w rodzinie
  • Niskie stężenie   hormonów płciowych (estrogenów u kobiet i testosteronu u mężczyzn), na przykład w okresie przekwitania u kobiet  
  • Anoreksja
  • Niskie spożycie  wapnia i witaminy D
  • Brak aktywności fizycznej
  • Palenie tytoniu i picie alkoholu
  • Niektóre leki (glikokortykoidy)
     

Zalecenia

Podstawowym badaniem wykonywanym w celu wykrycia osteoporozy i niskiej masy kostnej jest pomiar gęstości mineralnej  kości (BMD). Jedną z preferowanych i najdokładniejszych metod pomiaru BMD jest badanie densytometryczne kości metodą DXA, w którym wykorzystuje się niską dawkę promieniowania X w celu oceny gęstości kości biodrowej i/lub kręgosłupa (kręgi L2-L4).

Wiele organizacji prozdrowotnych wydało swoje zalecenia dotyczące osteoporozy.

Amerykańskie Kolegium Położników i Ginekologów (ACOG) zaleca:

  • Badania przesiewowe mierzące gęstość kości u wszystkich kobiet powyżej 65. roku życia.
  • Kobiety po okresie pokwitania, które nie ukończyły 65. roku życia należy poddać badaniu densytometrycznemu DXA jeżeli występują u nich czynniki ryzyka rozwoju osteoporozy i/lub złamania kości. 
  • Przy braku nowych czynników ryzyka, badanie densytometryczne należy wykonywać nie częściej niż co dwa lata.  
  • Wykorzystanie kalkulatora ryzyka złamania FRAX, w celu określenia ryzyka w okresie najbliższych 10 lat; ocenę taką  można wykonać samemu wypełniając odpowiedni kwestionariusz w celu monitorowania wpływu wieku na ryzyko złamania. 
     

Ameryiańska orgtanizacja zajmująca się proilaktyką (USPSTF) zaleca:

  • Badania przesiewowe w kierunku osteoporozy u kobiet powyżej 65. roku życia i u kobiet młodszych, u których ryzyko złamań jest co najmniej takie samo jak u białej kobiety w wieku 65 lat, bez dodatkowych czynników ryzyka.
     

Amerykańska Fundacja Osteoporozy zaleca badania przesiewowe u osób dorosłych o obniżonej gęstości kości:

  • U kobiet powyżej 65. roku życia oraz niektórych młodszych kobiet po okresie przekwitania, w oparciu o czynniki ryzyka.
  • U mężczyzn powyżej 70. roku życia oraz w wieku 50 – 69 lat jeżeli istnieją u nich czynniki ryzyka.
     

Wytyczne dotyczące badań przesiewowych w kierunku osteoporozy u mężczyzn opublikowane w maju 2008 przez Amerykańskie Kolegium Lekarzy podkreślają, że choroba często pozostaje nierozpoznana u mężczyzn. Zalecają okresową ocenę ryzyka u starszych mężczyzn oraz badania densytometryczne u mężczyzn z grupy podwyższonego ryzyka, będących kandydatami do leczenia. Amerykańskie Stowarzyszenie Endokrynologiczne w roku 2012 wydało następujące zalecenia dotyczące postępowania w przypadku osteoporozy u mężczyzn:

  • Mężczyźni z grupy podwyższonego ryzyka osteoporozy (np. w wieku powyżej 70. roku życia, w wieku 50 – 69 lat z czynnikami ryzyka takimi jak niska masa ciała, palenie tytoniu czy przebyte złamania kości) powinni wykonać badanie densytometryczne. 


W Polsce od roku 2007 obowiązują zalecenia dotyczące postepowania diagnostycznego i leczniczego w osteoporozie. (Terapia.2007,15,12-39).


 

Linki do stron obcojęzycznych

National Osteoporosis Foundation: About Osteoporosis

NIAMS: Osteoporosis and Related Bone Diseases


 

Źródła wykorzystane w niniejszym artykule

Surgeon General's Perspectives. Bone Health: Preventing Osteoporosis. Public Health Reports, Volume 125. maj/czerwiec  2010. Dostępne online na stronie internetowej http://www.publichealthreports.org/issueopen.cfm?articleID=2397 przez http://www.publichealthreports.org. Dostęp wrzesień 2012.

National Osteoporosis Foundation. Why Bone Health is Important. Dostępne online na stronie internetowej http://www.nof.org/aboutosteoporosis/bonebasics/whybonehealth przez http://www.nof.org. Dostęp wrzesień 2012.

National Osteoporosis Foundation on Bone Mineral Density Testing. Dostępne online na stronie internetowej http://www.nof.org/node/501 przez http://www.nof.org. Dostęp wrzesień 2012.

NIAMS. Osteoporosis and Related Bone Diseases. Dostępne online na stronie internetowej http://www.niams.nih.gov/Health_Info/Bone/ przez http://www.niams.nih.gov. Dostęp wrzesień 2012.

NIAMS. Fast Facts About Osteoporosis. Dostępne online na stronie internetowej http://www.niams.nih.gov/Health_Info/Bone/Osteoporosis/osteoporosis_ff.asp przez http://www.niams.nih.gov. Dostęp wrzesień 2012.

USPSTF. Screening for Osteoporosis. Data wydania styczeń 2011. Dostępne online na stronie internetowej http://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/uspsoste.htm przez http://www.uspreventiveservicestaskforce.org. Dostęp wrzesień 2012.

ACOG. Osteoporosis Guidelines Issued. Bone Health Counseling Begins in Adolescence. August 21, 2012. Dostępne online na stronie internetowej http://www.acog.org/About_ACOG/News_Room/News_Releases/2012/Osteoporosis_Guidelines_Issued przez http://www.acog.org. Dostęp wrzesień 2012.

Watts, NB et al. Osteoporosis in Men: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism vol. 97 no. 6 1802-1822; June 1, 2012. Dostępne online na stronie internetowej http://jcem.endojournals.org/content/97/6/1802.abstract przez http://jcem.endojournals.org. Dostęp wrzesień 2012.

Qaseem A et al. Screening for osteoporosis in men: a clinical practice guideline from the American College of Physicians. Ann Intern Med 2008 May 6;148(9):680-4. Dostępne online na stronie internetowej http://www.guidelines.gov/content.aspx?id=12578 przez http://www.guidelines.gov. Dostęp wrzesień 2012 

 

Następna stronaPoprzednia strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 01.07.2013

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.