Gruźlica

Gruźlica to choroba zakaźna wywoływana przez prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Atakuje przede wszystkim płuca, lecz może również zająć inne narządy. Przenosi się drogą kropelkową poprzez wydzieliny dróg oddechowych, takie jak plwocina lub substancje uwalniane podczas kaszlu, kichania, śmiania się lub wydychania powietrza.  

U większości osób zakażonych M. tuberculosis, obecność prątków ogranicza się do kilku komórek w płucach, gdzie pozostają one nieaktywne. Taki rodzaj ukrytej postaci zakażenia nie powoduje rozwoju choroby, a osoba zakażona jest rzadko źródłem zakażenia dla innych. W większości przypadków zakażenie nie przeradza się w aktywną postać gruźlicy. Jednak u niektórych osób, w szczególności jeżeli osłabiony jest układ odpornościowy, może dojść do rozwoju aktywnej postaci gruźlicy. U osób zarażonych wirusem HIV ryzyko zachorowania jest znacznie większe. Osoba z ukrytą infekcją może również zachorować, jeżeli dojdzie u niej do osłabienia układu odpornościowego. Przyczyną do niepokoju są lekooporne formy gruźlicy, niereagujące na zwyczajowo przepisywane leki przeciwgruźlicze.

Gruźlica jest jedną z najgroźniejszych chorób na świecie, chociaż w Stanach Zjednoczonych występuje dosyć rzadko. Zagraża przede wszystkim osobom z grupy podwyższonego ryzyka i właśnie tej grupy dotyczą zalecenia odnośnie badań przesiewowych.


Ryzyko

  • Osoby pozostające w bliskim kontakcie z chorym na gruźlicę lub osobą z podejrzeniem gruźlicy
  • Osoby z osłabionym układem odpornościowym, jak na przykład w przypadku zakażenia wirusem HIV, niedożywienia, podeszłego wieku lub nadużywania alkoholu lub narkotyków. 
  • Imigranci z krajów, w których gruźlica występuje często (kraje Ameryki Łacińskiej, Afryki, Azji, Europy Wschodniej i Rosja).
  • Osoby nieobjęte opieką medyczną.
  • Osoby długotrwale przebywające w ośrodkach opieki (takich jak domy starców, ośrodki zdrowia psychicznego, więzienia, ośrodki dla chorych na AIDS, schroniska dla bezdomnych).
  • Osoby mieszkające w brudnych lub zatłoczonych środowiskach i/lub bez dostępu do zdrowej żywności.
  • Pracownicy służby zdrowia pracujący w wyżej wymienionych warunkach lub pracujące z pacjentami z grupy podwyższonego ryzyka
  • Technicy laboratoryjni pracujący z materiałem klinicznym mogącym zawierać prątki gruźlicy lub z hodowlami prątków.


Zalecenia

Amerykańskie Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (CDC) zaleca aby badania w kierunku gruźlicy wykonywać u osób, u których leczenie przyniesie pozytywne skutki, w tym u osób z grupy podwyższonego ryzyka zakażenia prątkami gruźlicy lub rozwoju aktywnej formy gruźlicy. Można wykonać dwa rodzaje testów (patrz Badania przesiewowe w kierunku gruźlicy):

  • Skórna próba tuberkulinowa (tuberculin skin test, TST) zwana również próbą Mantoux, to badanie, w którym małą ilość oczyszczonej tuberkuliny wstrzykuje się podskórnie w przedramię. Po 48 – 72 godzinach przeszkolony pracownik służby zdrowia ocenia powstały odczyn. Nieobecność odczynu zapalnego w miejscu wkłucia świadczy o braku odpowiedzi immunologicznej na obecność antygenów prątka (np. w wyniku braku szczepienia przeciwko gruźlicy czy utraty wrażliwości na antygeny prątka). U osób zaszczepionych przeciwko gruźlicy wynik TST jest dodatni.
     
  • Badanie krwi: zwane również IGRA (test wydzielania interferonu gamma). Wymaga pobrania próbki krwi. Test jest dodatni jedynie w przypadku zakażenia prątkiem gruźlicy, ale nie pozwala na zróżnicowanie postaci czynnej choroby od utajonej.


Lekarz dokonuje wyboru, który test wykonać. Kryteria wyboru to między innymi przyczyna wykonania badania, względy logistyczne, uprzednie szczepienia BCG oraz dostępność testu. Zazwyczaj zaleca się wykonanie testu skórnego lub IGRA, lecz nie obu z nich.


 

Linki do stron obcojęzycznych


CDC: Tuberculosis (TB)



Źródła wykorzystane w niniejszym artykule

Mazurek GH et al. Updated Guidelines for Using Interferon Gamma Release Assays to Detect Mycobacterium tuberculosis Infection --- United States, 2010. Morbidity and Mortality Weekly Report. June 25, 2010 / 59(RR05);1-25. Dostępne online na stronie internetowej http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5905a1.htm?s_cid=rr5905a1_e przez http://www.cdc.gov. Dostęp październik 2012.

Centers for Disease Control and Prevention. Tuberculosis (TB). Dostępne online na stronie internetowej http://www.cdc.gov/tb/. Dostęp październik 2012.

Centers for Disease Control and Prevention. TB: Testing & Diagnosis. Available online at http://www.cdc.gov/tb/topic/testing through http://www.cdc.gov. Dostęp październik 2012.

Hauck FR et al. Identification and Management of Latent Tuberculosis Infection. Am Fam Physician. 2009 May 15;79(10):879-886. Available online at http://www.aafp.org/afp/2009/0515/p879.html przez http://www.aafp.org. Dostęp październik 2012.

U.S. Preventive Services Task Force. Screening for Tuberculosis Infection. Release date 1996. Dostępne online na stronie internetowej http://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/uspstubr.htm przez http://www.uspreventiveservicestaskforce.org. Dostęp październik 2012.

MayoClinic.com. Tuberculosis. Dostępne online na stronie internetowej http://www.mayoclinic.com/health/tuberculosis/DS00372 przez http://www.mayoclinic.com. Dostęp październik 2012

Poprzednia strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 01.07.2013

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.