Diagnostyka dla młodzieży – odkryj fascynujący świat zdrowia i dowiedz się więcej o chorobach oraz znaczeniu badań laboratoryjnych na www. medicallab.pl 

 

Co to jest?

Tarczyca jest to mały gruczoł w kształcie motyla znajdujący się poniżej jabłka Adama. Gruczoł ten odgrywa ważną rolę w kontroli metabolizmu, czyli tempa, w jakim organizm zużywa energię. Dzieje się to za pomocą hormonów wytwarzanych przez tarczycę (w szczególności tyroksynę zwaną także T4 oraz trójjodotyroninę zwaną T3) - substancji chemicznych rozprowadzanych po organizmie przez krwiobieg. Hormony tarczycy regulują zużycie energii i wytwarzanie białka przez komórki. Gruczoł tarczowy wytwarza także kalcytoninę, hormon wspomagający regulację poziomu wapnia we krwi poprzez hamowanie resorpcji kości i wzrost wydalania wapnia przez nerki.

 

Umiejscowienie tarczycy
 

Organizm człowieka posiada skomplikowany układ sprzężenia zwrotnego, za którego pomocą kontroluje stężenie T4 i T3 we krwi. Gdy stężenie hormonów we krwi obniża się, podwzgórze (narząd znajdujący się w mózgu) wyzwala hormon uwalniający tyreotropinę, który z kolei pobudza przysadkę mózgową (drobny gruczoł umiejscowiony poniżej podwzgórza, w centralnej części głowy) do uwalniania tyreotropiny (TSH). TSH pobudza tarczycę do wytwarzania i wydzielania hormonów tarczycy. Gdy stężenie hormonów tarczycy we krwi jest już wystarczająco wysoka, obniża się stężenie TSH.

Większość tyroksyny (T4) obecnej w tarczycy związana jest z białkiem o nazwie tyreoglobulina. Jeśli zachodzi taka potrzeba, gruczoł tarczowy zwiększa wytwarzanie i/lub uwalnia do krwiobiegu część wcześniej wytworzonej tyroksyny (T4). W krwiobiegu większość T4 wiąże się z białkiem zwanym TBG (globulina wiążąca tyroksynę) i pozostaje nieaktywna. To trójjodotyronina (T3) odpowiada w znacznej mierze za kontrolę przebiegu czynności organizmu. Trójjodotyronina powstaje na drodze konwersji T4 do T3. Proces ten zachodzi w wątrobie i wielu innych tkankach organizmu.

Choroby tarczycy to przede wszystkim stany kliniczne, które mają wpływ na ilość wytwarzanych hormonów tarczycy. Objawy, takie jak przyrost masy ciała, sucha skóra, zaparcia, wrażliwość na zimno, opuchnięta skóra, wypadanie włosów, zmęczenie oraz nieregularne miesiączkowanie u kobiet powodowane są schorzeniami, które cechuje zbyt małe wytwarzanie hormonów, prowadzące do niedoczynności tarczycy oraz zwolnienia czynności organizmu. Ciężka, nieleczona niedoczynność tarczycy, zwana obrzękiem śluzowatym (myxedema), może prowadzić do niewydolności serca, ataków padaczkowych oraz śpiączki. U dzieci niedoczynność tarczycy może powodować zahamowanie wzrostu oraz opóźnienie rozwoju płciowego, zaś u niemowląt opóźnienie w rozwoju umysłowym. W wielu krajach, w tym w Polsce, badania w kierunku niedoczynności tarczycy stanowią element panelu badań przesiewowych wykonywanych u noworodków, z uwagi na to, że schorzenie to wcześnie wykryte można leczyć, ograniczając tym samym powodowane przez nie uszkodzenia organizmu.

Wytwarzanie nadmiernej ilości hormonów tarczycy skutkuje nadczynnością tarczycy i przyspieszeniem czynności życiowych organizmu. Może to prowadzić do wystąpienia objawów takich jak przyspieszone tętno, uczucie niepokoju, utrata wagi, bezsenność, drżenie rąk, osłabienie i czasem biegunka. Może pojawić się obrzęk wokół oczu, ich suchość, podrażnienie, a w niektórych przypadkach wytrzeszcz. Chory może być wrażliwy na światło oraz mieć zaburzenia widzenia. Z uwagi na zaburzenia ruchomości gałek ocznych, chory czasami sprawia wrażenie, jakby intensywnie wpatrywał się w obserwowany punkt.

Podwyższone stężenie kalcytoniny wiąże się z dwiema rzadkimi chorobami - rakiem rdzeniastym tarczycy oraz łagodnym rozrostem komórek C. Podczas nadmiernego wytwarzania kalcytoniny pacjent może cierpieć na przewlekłe biegunki.

Choroby tarczycy często powodują powiększenie gruczołu tarczowego i/lub powstanie na nim jednego bądź więcej guzków. Powiększenie tarczycy do rozmiarów widocznego zgrubienia na szyi nosi nazwę wola. Wole czasami bywa bolesne, a pacjent może odnosić wrażenie jakby coś miał w gardle lub ma problemy z przełykaniem.

 

Następna strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 21.12.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.