Problemy i schorzenia

Najczęściej występującym schorzeniem przysadki jest nowotwór. Większość guzów jest niezłośliwa, jednak powodują one nadmierne wytwarzanie poszczególnych hormonów, co spowalnia wytwarzanie innych i powoduje ucisk na sąsiadujące tkanki. Ucisk taki może być przyczyną bólu głowy i zaburzeń widzenia. Inne zaburzenia czynności przysadki mózgowej mogą być wrodzone lub być wynikiem dziedzicznych mutacji genetycznych, urazów lub ograniczonego dopływu krwi. Mogą być również wynikiem leczenia chirurgicznego, wcześniejszych naświetlań guzów przysadki, jak też nowotworu złośliwego (w rzadkich przypadkach). Czasami przyczyny pozostają nieznane. Niedobór lub nadmiar hormonów powstałych w wyniku schorzeń przysadki może wywołać wystąpienie różnych objawów, w zależności od tego, którego hormonu i których tkanek dotyczy zaburzenie.

Na wytwarzanie hormonów przysadki częsty wpływ mają zaburzenia podwzgórza. Nadmierne lub niewystarczające wytwarzanie hormonów przez przysadkę może być również wynikiem zaburzenia czynności gruczołów z nią powiązanych. Przykładowo, podwzgórze wykrywa zazwyczaj brak hormonu tarczycy we krwi i stymuluje przysadkę do wytwarzania TSH. Z kolei TSH stymuluje wytwarzanie hormonów przez tarczycę. Jeżeli czynność tarczycy jest zaburzona, co skutkuje zmniejszonym wytwarzaniem hormonu, stężenie tego hormonu we krwi jest obniżone pomimo stymulacji ze strony podwzgórza i przysadki. Powoduje to nadmiar hormonu TSH i niedobór hormonów wytwarzanych przez tarczycę.

Przykłady często spotykanych zaburzeń czynności przysadki mózgowej:

  • Guzy przysadki: niektóre z nich wytwarzają hormony. W większości przypadków są niezłośliwe. Mogą powodować zaburzenia wzroku i bóle głowy, ponieważ ich rozrost powoduje ucisk na sąsiednie tkanki. Ich wynikiem jest często nadmiar jednego z hormonów przysadki, przy jednoczesnym niedoborze innych.
     
  • Niedobór hormonu wzrostu: Przyczyn może być wiele. U dzieci powoduje spowolniony wzrost i karłowatość. U dorosłych prowadzić może do osłabienia mięśni, zmęczenia, obniżonej masy kostnej i otyłości.
     
  • Niedoczynność przysadki mózgowej: Przyczyną może być między innymi guz, uraz, zmniejszony dopływ krwi, infekcja, sarkoidoza, proces autoimmunizacyjny, naświetlania, chirurgiczne usunięcie przysadki lub skutek uboczny operacji przysadki. Powoduje zmniejszenie wytwarzania hormonów przysadki.
     
  • Hiperprolaktynemia: Przyczyną jest guz przysadki wydzielający prolaktynę, lub guz uniemożliwiający kontrolę wytwarzania prolaktyny. Może powodować mlekotok (wytwarzanie mleka przez gruczoły u mężczyzn i kobiet, które nie są w trakcie karmienia piersią), brak miesiączki oraz obniżone libido u mężczyzn.
     
  • Zespół pustego siodła: Siodło to struktura kostna otaczająca przysadkę. Może ono zwiększać swój rozmiar i uciskać przysadkę. W rzadkich przypadkach gruczoł obkurcza się i spada wydzielanie hormonów, co prowadzi do niedoczynności przysadki.


Przykłady rzadko występujących zaburzeń czynności przysadki mózgowej:

  • Akromegalia i gigantyzm: Nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu, zazwyczaj spowodowane obecnością guza. U dzieci powoduje gigantyzm, czyli nadmierny rozrost kości i nieprawidłowo wysoki wzrost. U dorosłych powoduje akromegalię, czyli zwiększoną grubość kości, zgrubienie rysów twarzy, powiększone dłonie i stopy, zespół cieśni nadgarstka, bóle głowy, poty, bezdech senny, zmęczenie i nadciśnienie.
     
  • Choroba Cushinga: Objawy zespołu Cushinga spowodowane guzem przysadki wydzielającym nadmierne ilości ACTH, prowadzące do nadmiernej ekspozycji na kortyzol - hormon nadnerczy. Objawy to między innymi otyłość górnych partii ciała, zaokrąglona twarz, cienka skóra, rozstępy skórne na brzuchu, osłabienie mięśni, osteoporoza, wysokie stężenie glukozy we krwi i wysokie ciśnienie krwi.
     
  • Moczówka prosta: Obniżone wydzielanie ADH przez podwzgórze. Nerki pacjenta nie zatrzymują wody i nie zagęszczają moczu, co powoduje ciągłe pragnienie i wydalanie dużych ilości rozcieńczonego moczu.
     
  • Zespół Nelsona: Może wystąpić po usunięciu nadnercza w leczeniu choroby Cushinga. Powstaje guz przysadki, który wydziela ACTH i może spowodować hiperpigmentację skóry.
     
  • Zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1 (MEN1): Dziedziczna mutacja genetyczna zwiększająca ryzyko rozwoju guzów przysadki.
     
  • Zespół Kallmana: Zmniejszone uwalnianie GnRH (hormonu uwalniającego gonadotropiny) prowadzące do zatrzymania wydzielania FSH i LH. Powoduje opóźnione pokwitanie lub jego brak, jak również brak powonienia. Choroba ta występuje jedynie u mężczyzn.
     
  • Zawał przysadki: Ograniczony dopływ krwi może spowodować uszkodzenie gruczołu i prowadzić do niedoczynności przysadki.
     
  • Zespół Sheehana: Przysadka rozrasta się w okresie ciąży. Jeżeli wystąpi gwałtowny spadek ciśnienia krwi, może to spowodować zawał przysadki.
     
  • Czaszkogardlak: Najczęściej występujący nowotwór okolic przysadki u dzieci. Jest niezłośliwy, lecz może uciskać przysadkę powodując jej niedoczynność, bóle głowy, zaburzenia widzenia i spowolniony wzrost.

 

Następna stronaPoprzednia strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 12.12.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.