Co to jest?

Określenie     "choroby podróżnych" obejmuje szeroką kategorię chorób zakaźnych: bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych i pasożytniczych, którymi można się zarazić podróżując, szczególnie z krajów rozwiniętych i wysoko uprzemysłowionych do mniej rozwiniętych. Na każdym obszarze geograficznym, niezależnie od tego, czy jest to cel podróży, czy miejsce zamieszkania, występują pewne zagrożenia. Jednak zwykle jesteśmy świadomi zagrożeń występujących na terenie, gdzie mieszkamy, znamy też sposoby unikania ich. Na przykład będąc w amerykańskim stanie Montana nie należy karmić niedźwiedzi, należy unikać trującego bluszczu, uważać w okolicach zamieszkałych przez węże (grzechotniki, żmije) nosić ubrania z długim rękawem w okresie występowania kleszczy, nie dotykać żywych ani padłych dzikich zwierząt (wścieklizna) nie pić wody z górskich strumieni (aby uniknąć lambliozy), uważać na pająki o nazwie czarna wdowa, ostrożnie usuwać odchody gryzoni (aby uniknąć wirusa Hanta) i używać repelentów przeciw komarom (aby uniknąć wirusa Zachodniego Nilu, malarii).

Niniejszy artykuł poświęcony jest drobnoustrojom i nie obejmuje zagrożeń, jakie wiążą się z występowaniem na danym terenie niedźwiedzi, pająków i węży, jednak przygotowując się do podróży należy wziąć pod uwagę również tego typu zagrożenia. Kilkudniowy wypoczynek w miejskim hotelu w kraju rozwiniętym różni się znacznie od dwutygodniowej terenowej wyprawy w tropikalne rejony Ameryki Południowej. Podróżujący powinni dowiedzieć się jak najwięcej o kraju docelowym i przedyskutować swoje plany (cel podróży, długość pobytu, rodzaj aktywności) z lekarzem. Odpowiednie przygotowanie do podróży pozwala zapobiec większości chorób przez unikanie środowisk, w których występują owady lub zwierzęta (tzw. wektory) przenoszące choroby, unikanie ryzykownych zachowań, ostrożność w kwestii wody pitnej i żywności, profilaktyczne zażywanie leków przed i w czasie podróży oraz przyjęcie odpowiednich szczepień.

Choroby podróżnych mogą przenosić się przez zanieczyszczoną żywność i wodę, odchody zwierząt i glebę. Ryzykowny może być kontakt z zakażonymi zwierzętami lub przebywanie w ich kryjówkach. Zwykle wygląd, zapach czy smak wody lub żywności nie pozwala wykryć zanieczyszczeń. Choroby tropikalne przenoszą też wektory, np. komary, pchły i kleszcze. Niektórymi chorobami można się zarazić pływając w słodkiej wodzie albo chodząc boso po plaży, innymi - od innych ludzi, przez kontakt, krew, używanie tych samych igieł do zastrzyków lub przez stosunki seksualne bez zabezpieczenia. Objawy niektórych chorób mogą być łagodne i ustępujące, tak, że choroba przechodzi niezauważona, jednak wiele chorób znacznie uprzykrza podróż przez kilka dni, a niektóre mogą skutkować bezpośrednim zagrożeniem życia. W niektórych chorobach objawy mogą pojawić się dopiero po powrocie z podróży, ustępować, pojawiać się okresowo, pogarszać się lub utrzymywać przez dłuższy czas. Bez leczenia, niektóre choroby podróżnych mogą prowadzić do ślepoty, niewydolności narządowej, śpiączki i śmierci.

Do najczęstszych objawów chorób tropikalnych należą biegunka, nudności, wymioty, gorączka i objawy skórne (wysypki, owrzodzenia, obrzęki itp.). Spotyka się też zapalenie wątroby z towarzyszącą żółtaczką (zażółceniem skóry i spojówek), bóle głowy, zapalenie opon mózgowych i zapalenie mózgu. Niektóre choroby powodują też ostre objawy oddechowe - kaszel i/lub duszność.

Niektóre choroby występują na całym świecie; często chorują dzieci, jeśli nie zostały zaszczepione. Choroby takie mogą w niektórych przypadkach powodować trwałe powikłania. W wielu krajach istnieją programy szczepień, które pozwalają obniżyć liczbę zachorowań np. na odrę, różyczkę, świnkę i chorobę Heinego-Medina. W krajach, gdzie szczepienia nie obejmują całej populacji, takie choroby mogą występować endemicznie (liczba zachorowań utrzymuje się na stałym poziomie) lub powodować epidemie. Podróżni nie zabezpieczeni szczepieniami, dzieci, które nie zakończyły programu szczepień i pacjenci z upośledzeniem odporności są w grupie szczególnego ryzyka. Dzieci adoptowane i imigranci przyjeżdżający do krajów rozwiniętych mogą być nosicielami różnych chorób i dlatego należy ich poddawać odpowiednim badaniom przesiewowym.

Biegunki podróżnych mogą być wywołane przez różnorodne bakterie, wirusy i pasożyty w różnych częściach świata. Na obszarach o niskiej higienie drobnoustroje tego typu występują w żywności i wodzie. Często ludzie są odporni na bakterie występujące w ich regionie zamieszkania, ale wrażliwi na   "obce" drobnoustroje. Pasożyty mogą atakować zarówno mieszkańców danego regionu jak i podróżnych. 

Niektóre biegunki wirusowe i bakteryjne pojawiają się w kilka godzin po zakażeniu i ustępują samoczynnie. Inne, np. wywołane przez bakterie Salmonella i Shigella mają 24-48-godzinny okres wylęgania. Biegunki wywołane przez pasożyty mają z reguły dłuższy okres wylęgania i, jeśli nie są leczone, mogą prowadzić do przewlekłej choroby.

 Wirusem zapalenia wątroby typu A (HAV), wywołującym zapalenie wątroby i żółtaczkę, można również zarazić się przez zanieczyszczoną wodę i żywność. Wirusy zapalenia wątroby typu B i C (HBV i HCV) mogą powodować podobne objawy, ale przenoszą się przez krew i inne płyny ustrojowe, przez kontakty seksualne lub przez łożysko (z matki na płód). Ryzykowne zachowania, jak stosunki seksualne bez zabezpieczenia lub tatuaże, grożą też zakażeniem HIV i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Najczęstsze choroby przebiegające z gorączką to malaria, denga i żółta gorączka (żółta febra). Choroby te przenoszone są przez komary i występują endemicznie w obszarach tropikalnych. Istnieje szczepionka przeciw żółtej gorączce i niektóre kraje wymagają od podróżnych świadectwa szczepień. Przed malarią można się zabezpieczyć profilaktycznie zażywając leki. Denga obecnie szerzy się coraz bardziej (występuje w nowych rejonach geograficznych) i powoduje rosnące epidemie. Nie istnieje szczepionka ani profilaktyka lekowa, a zapobiec tej chorobie można unikając ugryzień przez komary.

Podróżni mogą również zarazić się przeziębieniem i grypą w samolotach lub innych środkach transportu w drodze do lub z kraju docelowego. 

 

 

Następna strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 12.12.2012

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.