Co to jest?

Gruźlica (tuberculosis, TB, Tbc) jest chorobą zakaźną wywołaną przez prątka gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Gruźlica może atakować różne narządy, jednak najczęściej umiejscawia się w płucach. Choroba przenosi się drogą kropelkową, przez wydzieliny układu oddechowego, takie jak plwocina i aerozole powstające w czasie kaszlu, kichania, śmiechu lub oddychania. Najczęściej organizm ogranicza zakażenie do kilku komórek, w których bakterie pozostają żywe w nieaktywnej formie. Takie utajone zakażenie jest bezobjawowe, osoba zakażona nie jest też źródłem infekcji dla innych i w większości przypadków nie dochodzi do aktywacji choroby.

Jednak u niektórych pacjentów, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością, początkowe zakażenie prątkiem gruźlicy może bezpośrednio wywołać czynną gruźlicę. Z kolei u 10% osób z utajonym zakażeniem po pewnym czasie prątki zaczynają się namnażać, co również prowadzi do czynnej, postępującej formy choroby.

Przez tysiąclecia gruźlica była jedną z głównych przyczyn śmierci. Przed odkryciem antybiotyków znano ją pod nazwą suchoty, a osoby chore izolowano dożywotnio w specjalnych szpitalach (sanatoriach). Na początku XX wieku ponad 80% populacji amerykańskiej było zakażone gruźlicą, a choroba ta była pierwszą przyczyną zgonów. Mimo, że zachorowalność na gruźlicę w Stanach Zjednoczonych znacznie spadła, na świecie gruźlica wciąż stanowi wiodącą przyczynę umieralności z powodu chorób zakaźnych. Co rok umiera na nią ponad 3 miliony osób.

W Stanach Zjednoczonych utajone zakażenie gruźlicą dotyczy obecnie 10-15 milionów osób. Czynną gruźlicę uważano za prawie wyeliminowaną do momentu powtórnego wzrostu zachorowań we wczesnych latach 1990. Większość z tych zachorowań dotyczyła osób żyjących w przeludnionych lub zamkniętych populacjach, np. w więzieniach, domach opieki i szkołach. Najbardziej narażone były osoby nie objęte odpowiednią opieką medyczną lub z chorobami upośledzającymi działanie układu immunologicznego: bezdomni, alkoholicy, narkomani stosujący narkotyki dożylnie, zakażeni HIV i chorzy na AIDS oraz pacjenci z przewlekłymi chorobami nerek lub wątroby. Często nowe przypadki zachorowań wywołane były przez lekooporne szczepy prątka, co utrudniało leczenie. Liczba nowych zachorowań na gruźlicę w USA ponownie spadła dzięki ścisłemu nadzorowi służb medycznych, ale choroba ta pozostaje istotnym problemem zarówno w Stanach Zjednoczonych jak i na świecie.