Czym jest trzustka?

Trzustka jest wąskim, płaskim narządem o długości około 15 cm, składająca się z głowy, trzonu i ogona. Znajduje się ona poniżej wątroby, pomiędzy żołądkiem a kręgosłupem, a głowa trzustki otoczona jest  dwunastnicą (pierwszym odcinkiem jelita cienkiego). Wewnątrz znajdują się niewielkie przewody, przez które do przewodu trzustkowego przedostaje się sok trzustkowy. Przewód ten odprowadza sok biegnąc wzdłuż trzustki od ogona w kierunku głowy, a następnie do dwunastnicy. Przez głowę trzustki przechodzą również przewody żółciowe odprowadzające żółć z wątroby i woreczka żółciowego do jelita cienkiego.

Trzustka składa się z dwóch rodzajów tkanek:

• zewnątrzwydzielnicza - wytwarza enzymy trawiące tłuszcze, białka i węglowodany. W prawidłowych warunkach enzymy te transportowane są do dwunastnicy w formie nieaktywnej, a następnie aktywowane w miarę potrzeb. Tkanka zewnątrzwydzielnicza wytwarza również wodorowęglan, który neutralizuje kwas żołądkowy
• wewnątrzwydzielnicza - wytwarza insulinę i glukagon, które uwalniane są do krwiobiegu. Hormony te kontrolują transport glukozy do komórek i są niezbędne w procesie wytwarzania energii.
   
  *BRPAGE*

Badania
 
Choroby
 
Badania przesiewowe

Choroby trzustki

Stany kliniczne

• Cukrzyca
• Mukowiscydoza
• Nowotwór trzustki
• Niewydolność trzustki
• Choroba alkoholowa
• Zapalenie trzustki
• Żółtaczka

Najczęściej występujące choroby trzustki

• Ostre zapalenie trzustki
  Najczęstszą przyczyną ostrego zapalenia trzustki jest niedrożność przewodu żółciowego łączącego się z przewodem trzustkowym spowodowana przez kamień żółciowy. Wydzielane substancje cofają się wtedy do trzustki i mogą bardzo szybko spowodować jej trwałe uszkodzenie - nawet w ciągu kilku godzin. Substancje te mogą również przedostać się do innych narządów, powodując wstrząs wiodący do niewydolności tych narządów. Ostre zapalenie trzustki może stanowić zagrożenie życia pacjenta.
• Przewlekłe zapalenie trzustki
  Przewlekłe zapalenie trzustki związane jest zazwyczaj z kamicą żółciową i alkoholizmem. Może powodować napady bólowe na przestrzeni kilku lat oraz prowadzić do powikłań takich jak niewydolność trzustki (patrz poniżej), infekcje bakteryjne i cukrzyca typu 2.
• Cukrzyca
  W cukrzycy typu 1 zniszczeniu ulegają komórki beta w trzustce (wytwarzające insulinę); w cukrzycy typu 2 komórki beta tracą część swoich właściwości a organizm staje się oporny na insulinę. Cukrzyca może również mieć wpływ na inne narządy, w szczególności nerki.
• Mukowiscydoza
  Mukowiscydoza jest chorobą dziedziczną, w której upośledzony zostaje transport chlorków na poziomie komórkowym. Powoduje to powstawanie czopów śluzowych, w wyniku czego enzymy trzustki nie mogą przedostać się do jelita cienkiego, czego wynikiem są zaburzenia trawienia.
• Nowotwór trzustki
  Rak trzustki jest czwartą pod względem częstości występowania śmiertelną chorobą nowotworową w Stanach Zjednoczonych. Czynniki ryzyka to między innymi palenie tytoniu, wiek, płeć (choroba częściej atakuje mężczyzn) oraz ekspozycja na pewne chemikalia przemysłowe. Większość (95%) przypadków nowotworów trzustki to gruczolakoraki powstające w tkankach zewnątrzwydzielniczych. Rak trzustki jest trudno wykrywalny we wczesnym stadium, ponieważ nie towarzyszą mu żadne objawy lub są one mało swoiste: ból brzucha, mdłości, utrata łaknienia i czasami żółtaczka. W chwili rozpoznania tylko w około 10% przypadków rak nie wykracza poza obręb trzustki.
• Niewydolność trzustki
  Niewydolność trzustki to niezdolność do wytwarzania i/lub transportu enzymów trawiennych w ilości wystarczającej do trawienia pokarmu i następnie wchłaniania w jelicie cienkim. Zazwyczaj jest ona wynikiem przewlekłego uszkodzenia trzustki, które może być spowodowane wieloma przyczynami. Najczęściej niewydolność trzustki związana jest z mukowiscydozą u dzieci i przewlekłym zapaleniem trzustki u dorosłych. Znacznie rzadziej przyczyną jest nowotwór.