Badania


Celem badań jest ustalenie czy pacjent cierpi na osteoporozę, ma niską masę kostną i zwiększone ryzyko rozwoju osteoporozy, czy jest w okresie menopauzy i/lub cierpi na niedobory hormonalne oraz/lub na chorobę mogącą powodować lub zaostrzać utratę masy kostnej. Badania zleca się również w celu oceny przesiewowej w kierunku utraty masy kostnej, oceny stanu kości w przypadku niewyjaśnionego złamania oraz monitorowania skuteczności leczenia. Diagnostyczne badanie obrazowe nie jest badaniem laboratoryjnym, ocenia gęstość mineralną kości. Wykonuje się je w celu oceny przesiewowej i rozpoznania osteoporozy.


Badania pozalaboratoryjne
Densytometria, czyli oznaczenie gęstości mineralnej kości (BMD) jest podstawowym badaniem stosowanym w celu rozpoznania osteoporozy i niskiej masy kostnej. Jedną z najdokładniejszych i najczęściej stosowanych metod oceny BMD jest Dexa-Scan (dwuwiązkowa absorpcjometria rentgenowska lub DXA). Przy zastosowaniu niskoenergetycznego promieniowania rentgenowskiego dokonuje się oceny gęstości kości  bioder i/lub kręgosłupa. BMD jest często wyrażana w odniesieniu do szczytowej masy kostnej u młodych dorosłych. Wartość BMD mniejsza od 1 odchylenia standardowego poniżej wartości średnich dla młodego dorosłego jest uważana za prawidłową. Osteopenię rozpoznaje się gdy BMD jest pomiędzy -1 a -2,5 odchylenia standardowego poniżej wartości  średniej dla młodego dorosłego a osteoporozę w przypadku gdy wartości te są niższe niż -2,5. 

 

Przenośne urządzenia do przesiewowej oceny BMD używane w niektórych aptekach, czy na targach zdrowia, oznaczają gęstość gęstości kości pięt lub palców u rąk. Nie są one tak dokładne jak DXA, ale mogą służyć jako badania wstępne. Jeżeli wynik z urządzenia przenośnego wskazuje na spadek masy kostnej, dla potwierdzenia należy wówczas wykonać densytometrię przy użyciu aparatu DXA.


Do innych obrazowych badań diagnostycznych, które można wykonać w celu oznaczenia BMD i rozpoznania osteoporozy, zalicza się tomografię komputerową (TK), zdjęcia radiologiczne i badania ultrasonograficzne.


Kolejnym badaniem obrazowym wykorzystywanym do oceny stanu kości  jest scyntygrafia kości. Badania tego nie należy mylić z densytometrią, która jest nieinwazyjnym sposobem rozpoznania niskiej gęstości kości, wskazującej na osteoporozę. Scyntygrafia to metoda diagnostyczna medycyny nuklearnej stosowana w celu wykluczenia innych poważnych chorób kości. Badanie rozpoczyna się od podania do żyły łokciowej radioaktywnego znacznika. Następnie znacznik ten jest rozprowadzany w krwioobiegu i wychwytywany przez kości. Poziom radioaktywności wykryty w kości może wskazywać na różne choroby kości, takie jak przerzuty nowotworowe czy stany zapalne, pomaga zdiagnozować przyczyny niewyjaśnionych dolegliwości bólowych, lub chorobę Pageta. Ten rodzaj badania pozwala na dużo wcześniejsze wykrycie problemów niż standardowe zdjęcie radiologiczne, dlatego też można je wykonywać u pacjentów z częstymi złamaniami kości.

Badania laboratoryjne
Do badań krwi zalicza się:

  • stężenie wapnia we krwi - w przypadku osteoporozy wynik zazwyczaj jest prawidłowy, lecz zazwyczaj innych chorobach kości stężenie wapnia może wzrosnąć
  • stężenie witaminy D - niedobór może prowadzić do obniżonego wchłaniania wapnia
  • ocena czynności tarczycy - oznaczenie stężenia T4 i TSH jako badanie przesiewowe w kierunku chorób tarczycy
  • stężenie parathormonu - badanie w kierunku nadczynności przytarczyc
  • stężenie FSH - w celu stwierdzenia menopauzy
  • stężenie testosteronu - w celu oceny niedoboru tego hormonu u mężczyzn
  • elektroforeza białek - w celu wykrycia nieprawidłowych białek produkowanych przez pewien rodzaj nowotworu (zwany szpiczakiem mnogim), w którym dochodzi do destrukcji kości
  • ALP (aktywność fosfatazy zasadowej) - podwyższona aktywność może wskazywać na chorobę kości

Markery kostne, oznaczenia we krwi i moczu, które można zlecić jako wspomaganie oceny i monitorowania szybkości procesów resorpcji i tworzenia kości, to między innymi:


Badania resorpcji kości

  • telopeptyd C (C-końcowy telopeptyd kolagenu typu 1 (CTx)) - fragment białka macierzy
  • telopeptyd N (N- końcowy telopeptyd kolagenu typu 1 (NTx)) - inny fragment białka macierzy
  • deoksypirydynolina (DPD) - produkt degradacji kolagenu o pierścieniowatej budowie
  • pirydynowe fragmenty sieciujące kolagen - grupa produktów degradacji kolagenu, do której należy DPD.

Badania procesu tworzenia kości

  • frakcja kostna fosfatazy zasadowej (ALP) - jeden z izoenzymów (rodzajów)  ALP; związana z osteoblastami, uważa się, że odgrywa rolę w procesie mineralizacji kości
  • osteokalcyna - białko produkowane przez osteoblasty; składowa niekolagenowej części nowotworzonej kości; pewna ilość jest również obecna w surowicy krwi

Następna stronaPoprzednia strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 19.01.2009

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.