Kość jest żywą tkanką, nieustannie poddawaną procesom resorpcji i odbudowy. Kiedy równowaga pomiędzy tymi dwoma zjawiskami zostaje zaburzona - na przykład z powodu zmian hormonalnych czy dietetycznych - kość może utracić niektóre składniki mineralne,  zapewniające jej prawidłową gęstość i wytrzymałość. Schorzenie, w którym występuje zmniejszona gęstość kości nazywamy osteopenią. W przypadku istotnej utraty gęstości dochodzi do znacznego osłabienia kości i podatności na złamania. Stan ten nazywamy osteoporozą.

Osteoporoza powoduje zwiększenie ryzyka złamań, zwłaszcza kości biodrowych, kręgosłupa i nadgarstków. Choroba ta może dotknąć każdego, jednak ryzyko jej rozwoju wzrasta z wiekiem. Częściej zapadają na nią kobiety, zazwyczaj rasy kaukaskiej i azjatyckiej. Według amerykańskiej Fundacji ds. Walki z Osteoporozą (National Osteoporosis Foundation, NOF), w Stanach Zjednoczonych na osteoporozę cierpi 10 milionów ludzi, a niska gęstość kości u kolejnych 34 milionów powoduje, że znajdują się oni w grupie podwyższonego ryzyka. 80% chorych stanowią kobiety.

Większość osób z grupy podwyższonego ryzyka rozwoju osteoporozy, nie zdaje sobie sprawy z tego zagrożenia. Osteoporoza nazywana jest "niemą chorobą", ponieważ do momentu złamania kości, zwykle nie daje żadnych objawów. Złamanie - najczęściej kości biodrowej, kręgosłupa lub też nadgarstków - może nastąpić w wyniku nawet bardzo słabego nacisku na kość i spowodować silne dolegliwości bólowe oraz przewlekłą lub nawet trwałą niesprawność. Złamanie powodujące znaczną utratę zdrowia pacjenta, może nawet przyczynić się do jego śmierci.


Kości zbudowane są głownie z kolagenu typu I i fosforanu wapnia. Białko tworzy gąbczastą sieć, która jest "mineralizowana" przez dodatek związków wapnia, aby zapewnić kości zarówno twardość jak i elastyczność. Kość to żywa tkanka, która ulega powolnej, lecz ciągłej wymianie. Podczas procesu zwanego resorpcją, komórki zwane osteoklastami rozpuszczają kość na mikroelementy za pomocą enzymów, resorbując kolagenową strukturę. Następnie powstaje nowa kość, tworzona przez komórki nazywane osteoblastami, które wydzielają osteokalcynę i  prekursory kolagenu, tworząc nowy białkowy szkielet, który jest potem mineralizowany. Proces ten nazywany jest obrotem kostnym lub przebudową (remodelingiem) kości. Zachodzi on stale, w całym organizmie i skutkuje wymianą około 8-10% kości rocznie.


U dzieci proces tworzenia kości postępuje szybciej niż proces resorpcji a masa kostna zwiększa się, osiągając najwyższe wartości u osób w wieku około 30 lat. Następnie proces kościotworzenia ulega spowolnieniu, zachodzi wolniej niż proces resorpcji, w wyniku czego masa kostna człowieka zmniejsza się z wiekiem. Ryzyko rozwoju osteoporozy mogą zwiększyć czynniki takie jak przyjmowanie zbyt małych ilości wapnia i witaminy D w dzieciństwie, przyjmowanie leków zawierających hormony sterydowe (np. leki stosowane w leczeniu astmy), anoreksja, brak regularnych ćwiczeń fizycznych, palenie papierosów, czy nadużywanie alkoholu. Wpływ na stan kości mogą mieć również pewne choroby, jak schorzenia gruczołu tarczowego, zespół Cushinga, reumatoidalne zapalenie stawów, choroby nerek, nadczynność przytarczyc oraz niedobór witaminy D. W grupie ryzyka znajdują się również osoby z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku osteoporozy.


U kobiet w okresie menopauzy może wystąpić zwiększona utrata masy kostnej, związana ze spadkiem stężenia estrogenów. Im wcześniej zaczyna się okres przekwitania, tym utrata masy kostnej może być większa. Według NOF może ona osiągnąć nawet do 20% w ciągu pierwszych 5-8 lat po menopauzie. Mężczyźni z obniżonym stężeniem testosteronu są również narażeni na większe ryzyko utraty masy kostnej


Wyróżnia się dwa typy osteoporozy:
Osteoporoza pierwotna - inaczej osteoporoza z wysokim obrotem kostnym lub osteoporoza zależna od wieku. Występuje u niektórych kobiet w wieku 50-75 lat w wyniku nagłego spadku stężenia estrogenów w okresie menopauzy. Powoduje szybką utratę wapnia z kości, przez co kobiety stają się podatne na złamania biodra, nadgarstków, przedramion i kompresyjne złamania kręgosłupa. Ten typ osteoporozy może również wystąpić u mężczyzn i kobiet powyżej 75 roku życia, na przykład w wyniku zmniejszonego wchłaniania wapnia czy niedoboru witaminy D. Zmiana stylu życia, suplementacja wapnia i witaminy D, lub stosowanie innych leków zmniejszających utratę masy kostnej może spowolnić przebieg choroby.


Osteoporoza wtórna  - lub osteoporoza z niskim obrotem kostnym. Ten typ osteoporozy występuje w przypadku, gdy proces resorpcji postępuje szybciej niż proces kościotworzenia. Występuje u mężczyzn i u kobiet, często na skutek chorób takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, nadczynność przytarczyc, zespół Cushinga, przewlekła choroba nerek, szpiczak mnogi. Może być również spowodowana przez leki, takie jak środki przeciwpadaczkowe, glikokortykosteroidy czy lit. We wtórnym typie osteoporozy, leczenie choroby pierwotnej może spowolnić utratę gęstości kości.

Następna strona
Treść tego artykułu była ostatnio modyfikowana 19.01.2009

This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify. This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information:
verify here.