Co to jest?

Szpiczak mnogi to nowotwór komórek plazmatycznych. Komórki te znajdują się w szpiku kostnym, powstają z limfocytów B (rodzaj białych krwinek). Ich podstawowym zadaniem jest wytwarzanie przeciwciał - immunoglobulin, które pomagają chronić organizm przed atakującymi go mikroorganizmami. U osoby zdrowej, komórki plazmatyczne wytwarzane są w miarę potrzeb. Znajdują się w szpiku kostnym wraz z dojrzewającymi krwinkami czerwonymi (krwinki przenoszące tlen), płytkami krwi (fragmenty komórek biorące udział w procesie tworzenia skrzepu) oraz kilkoma rodzajami krwinek białych (krwinki zwalczające infekcje). Jednak czasami komórki. zaczynają się dzielić w niekontrolowany sposób, tworząc liczne kopie (klony).Z uwagi na to, że komórki te  pochodzą z jednej komórki plazmatycznej, wytwarzają one to samo przeciwciało - immunoglobulinę monoklonalną (białko monoklonalne), które uwalniane jest do krwiobiegu i może być również wydalane z moczem. Komórki plazmatyczne rozrastają się w szpiku, z czasem uniemożliwiając prawidłowe wytwarzanie komórek i niszczą otaczającą je kość (ogniskowe lizy kości -osteolizy).

Organizm zdrowego człowieka wytwarza kilka typów immunoglobulin (przeciwciał), które mogą atakować wiele różnych typów bakterii i wirusów. Prawidłowe immunoglobuliny składają się z czterech części - dwóch identycznych łańcuchów ciężkich (jeden z pięciu rodzajów) i dwóch identycznych łańcuchów lekkich (jeden z dwóch rodzajów). W szpiczaku mnogim pacjent wytwarza tylko jeden typ łańcuchów ciężkich i jeden typ łańcuchów lekkich lub wytwarza nadmiar tylko jednego z rodzajów łańcuchów. Tylko niewielka liczba pacjentów wytwarza jedynie łańcuchy lekkie; produkowane przez nie białko monoklonalne zwane jest białkiem Bence Jonesa lub wolnymi łańcuchami lekkimi. Białko Bence Jonesa zazwyczaj znajdują się w niewielkiej ilości we krwi oraz w dużej ilości w moczu.

Objawy
U wielu chorych szpiczak mnogi przebiega bezobjawowo przez wiele lat. Jednak w pewnym stadium choroby u większości pacjentów występują następujące objawy:

• ze strony układu kostnego - bóle kości, a w miarę postępu choroby rozmiękanie i złamania czemu zazwyczaj towarzyszy wzrost stężenia wapnia we krwi ze wszystkimi objawami hiperkalcemii (utrata apetytu, mdłości, wzmożone pragnienie, zmęczenie, zatwardzenia i splątanie).
• spadek liczby krwinek białych, czerwonych i płytek krwi co skutkuje nawracającymi infekcjami, niedokrwistością, krwawieniem i wybroczynami
• niewydolność nerek -podwyższony poziom kreatyniny. Białko Bence Jonesa (wolne łańcuchy lekkie) może odkładać się w nerkach, powodując ich nieodwracalne uszkodzenie.
• zwiększona lepkość krwi może powodować bóle głowy i inne dolegliwości

Ryzyko
Szpiczak mnogi to choroba występująca dość rzadko. Według szacunków Amerykańskiego Towarzystwa Onkologicznego (The American Cancer Society) w roku 2004 został on rozpoznany u około 15 270 osób a około 11 070 umarło z tego powodu. Przyczyny szpiczaka mnogiego są nieznane. Ryzyko jego wystąpienia wzrasta z wiekiem; większość przypadków rozpoznaje się u osób powyżej 60. roku życia. Choroba nie jest dziedziczna, chociaż u niektórych pacjentów występuje w rodzinie. Uważa się, że część przypadków może być wynikiem ekspozycji na toksyny i/lub rozpuszczalniki takie jak benzen.